Brede steun voor economisch beleid van Paars

De Tweede Kamer debatteerde gisteren over de begroting van Economische Zaken. Het beleid van minister Wijers heeft wortel geschoten in de Nederlandse politiek.

DEN HAAG, 7 NOV. Minister Wijers (Economische Zaken) zei het met gepaste ironie: “Ik voel me een bevoorrechte toeschouwer bij een debat tussen de politieke partijen. Als je niet beter zou weten, dan zou je denken dat er binnenkort verkiezingen zijn.”

Bij de presentatie van de “droombegroting” van het kabinet-Kok in september maakte de huidige economische hoogconjunctuur het lastig om gaten te schieten in het financiële beleid. De afgelopen week hebben Wijers en zijn staatssecretaris Van Dok-van Weele nog makkelijker de goedkeuring van de Tweede Kamer gekregen voor de begroting van hun departement. “Dat geeft hoop dat er steun is voor dit type economisch beleid”, constateerde Wijers verheugd.

De woordvoerders van de fracties legden zich dan ook toe op het aanscherpen van het eigen profiel, door in interruptiedebatjes elkaars nieren te proeven. De Kamer-verkiezingen die mei volgend jaar worden gehouden wierpen zo hun schaduw over de begrotingsbehandeling. Het CDA zocht aansluiting bij D66, de VVD testte het CDA en de PvdA beet zich af en toe vast in de VVD.

Het CDA, de grootste oppositiepartij, stelde teleurgesteld vast dat Wijers liever niet met het CDA regeert. Dit ondanks het feit “dat zijn actieprogramma meer overeenkomsten vertoont met de standpunten van het CDA dan die van zijn eigen D66”, stelde woordvoerder Ten Hoopen vast. Wijers schoot terug met de constatering dat het paarse succes is gebaseerd op de “mix” van lastenverlichting, loonmatiging en reductie van het begrotingstekort: “Ziet het CDA de blijvende noodzaak van lastenverlichting?”

In het verkiezingsprogramma van het CDA is opgenomen dat de belastingen alleen omlaag gaan als de economie harder groeit dan twee procent per jaar. “Dus we geloven in lastenverlichting, maar het gaat om de mate waarin”, zei Ten Hoopen. Remkes (VVD) stelde vast dat het “CDA niks te mixen” heeft. “Een lastenverlichting van nul komma nul”.

De hardste aanvaring ontstond toen Remkes pleitte voor een hardere aanpak van onwillige werklozen. De VVD wil werklozen (vooral jongeren) die een baan of opleiding weigeren flink korten op de uitkering. Gemeenten moeten een groter financieel belang “en daarmee een extra prikkel” krijgen om werklozen aan een baan te helpen. Voor werklozen moeten “op maat gesneden scholingsmogelijkheden” worden geschapen.

Het is volgens Remkes “paradoxaal en ongerijmd” dat er zoveel vacatures zijn en er tegelijkertijd zoveel mensen in bijstand en WW zitten. “Als de aangeboden scholing of baan wordt geweigerd, moet er volgens de VVD-fractie een forse sanctie worden opgelegd”, zei Remkes. Van Walsem (D66) wil een “onderscheid maken tussen zij die niet kunnen en zij die niet willen. Strikte toepassing van het sanctiebeleid is daarvoor wenselijk.”

De PvdA reageerde als door een wesp gestoken en wees Remkes erop dat er al een sanctiebeleid wordt gevoerd in Nederland. Van Zuijlen vroeg zich af: “Weet de VVD dat een werkzoekende bij weigering zijn gehele uitkering kan kwijtraken? Wat wil de VVD nog meer? Wil de VVD soms over de ruggen van werklozen goede sier maken?”

De openlijke woordenwisseling kon niet verhullen dat de gehele Kamer zich met de minister ernstig zorgen maakt over de werkgelegenheid in Nederland. Het Research Centrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt voorspelde onlangs dat (in de woorden van Van Zuijlen) “het toenemende tekort aan arbeidskrachten een rem zal zetten op de economische groei”. Tegelijkertijd kent Nederland nog altijd een enorm leger van (verborgen) werklozen, terwijl ouderen nauwelijks nog meedoen op de arbeidsmarkt.

“Scholing, met name voor ouderen”, is het recept van D66, maar in feite van alle partijen. Scholing voor ouderen, voor jongeren, voor werknemers, om iedereen in staat te stellen werk te krijgen en te houden. Employability is het begrip dat Wijers daarvoor in Nederland heeft geïntroduceerd en ondanks de weerzin tegen het Engelse begrip waren de regeringspartijen het daarmee eens.

Het CDA vreest daardoor voor “een proces van desintegratie in de onderneming en samenleving”. Door de “ongebreidelde groei van losse contracten onstaat een leger van industriële zwervers”, meende Ten Hoopen. Maar ook hij ziet de noodzaak van scholing en sprak van education permanente, een term die zijn partijgenoot Albeda jaren geleden al gebruikte.

En zo kon Wijers met genoegen vaststellen dat zijn economisch beleid inmiddels wortel heeft geschoten in de Nederlandse politiek: “Het is beleid met calvinistische, liberale en sociaal-democratische trekjes. De steun ervoor geeft hoop dat dit ook in een ander kabinet voortgezet kan worden.”

Wijers wil nog deze kabinetsperiode marktwerking voor notarissen introduceren. “Het zou een bloody shame zijn als we dit niet kunnen afhandelen. We zouden de verdenking op ons laden van selectieve marktwerking, omdat de notarissen een uitmuntende lobby hebben.”

Het ministerie van Economische Zaken stelt op verzoek van de PvdA een prijs in voor opleidingsinstituten die technisch geschoolde en tegelijk breed ontwikkelde mensen laten afstuderen.

Voor de Kerst komt EZ met een plan voor een faciliteit voor investeringen in de Nederlandse film.

EZ zal op verzoek van D66 met Sociale zaken onderzoek doen naar de mogelijkheid de kosten van de eerste werknemers voor startende bedrijven te verlagen.

Gemeenten mogen hun toerisme-beleid zeker niet uitsluitend gebruiken om op zondagen hun winkels open te stellen buiten de twaalf jaarlijkse koopzondagen om. Wijers handhaaft dan de wet, zegde hij Van Middelkoop (GPV) toe.