Harrods in mini-formaat

ANNO 1816; THEE WINKEL DE PELIKAAN Theehandel en Theepakkerij De Pelikaan Fa. wed. A. Garsen, Pelikaanstraat 9, Zutphen, tel 0575-512024

Ruim veertig jaar runt Hendrik-Jan Wassink De Pelikaan en hij lijkt vergroeid met zijn eeuwenoude Zutphense thee- en koffiewinkel. Een groot deel van het oude interieur, een aantal antieke voorraadkasten en een Indisch sawa-landschap in geëtst glas, heeft de tijd ongeschonden doorstaan. Er staat ook een collectie oude en rijk gedecoreerde koffieblikken met opschriften die dateren uit het tijdperk van de stoombranderijen. De doorleefde granieten vloer vertoont flinke barsten omdat vroeger de tram vlak langs de voordeur reed. Klanten werden indertijd wel eens opgeroepen om de haperende tram aan te duwen. Aan de oorspronkelijke winkel werd later het buurpand toegevoegd, waar 's middags in de theesalon een High Tea wordt geserveerd.

In het verleden werd De Pelikaan gerund door verschillende generaties Garsen, die in 1816 de winkel begonnen. Tot 1920 was de winkel een levensmiddelenzaak. Achter de zaak was een groot pakhuis en er waren stallen waar de boeren uit de wijde omgeving hun paard parkeerden om bij Garsen boter, kaas en eieren te ruilen voor andere levensmiddelen en veevoeder. Na 1920 verdwenen de levensmiddelen uit het assortiment, maar de koffie en thee bleven en zouden uitgroeien tot een internationaal gewaardeerde specialiteit.

Vader Wassink nam in 1952 de winkel over. Hij zegt gezien zijn leeftijd niet meer te hoeven werken, maar hij kan de zaak maar moeilijk loslaten: “Mijn zoon houdt de grote lijn in de gaten. Ik houd me achter de schermen bezig met thee mêleren en de administratie.” Dat laatste is bij De Pelikaan een behoorlijke kluif, want de thee wordt naar alle windstreken verzonden. Per jaar gaat er ruim vierduizend kilo via de post naar theeliefhebbers. Wassink wijst op een doos met het opschrift Loftuitingen. Vroeger kreeg de firma uitgebreide handgeschreven brieven van dankbare klanten. Het merendeel is met een vulpen geschreven in een handschrift dat lijkt uitgestorven. De telefoon heeft de brievenstroom getemperd. Maar de vergeelde brief van de ambassade uit Kameroen (“Graag per luchtvracht tien kilo geurthee nummer 5, te betalen terstond”) en diverse noodkreten uit alle hoeken van de wereld zijn zorgvuldig bewaard: “Afgelopen winter verhuisde ik van Den Haag naar dit afgelegen plaatsje aan de Westkust van Australië. Uw thee is bijna op, hebt u ervaring met dit land?”

Bij De Pelikaan worden ook tal van zogeheten familiemengsels gemaakt. Een aantal families heeft bij de firma al generaties lang een eigen samenstelling. Een bepaalde mix ligt in het archief opgeslagen onder de familienaam. Zo is er het mengsel Ranitz, het mengsel Van Loon en de Henkes-mix. “Het is de grondslag voor ons bestaansrecht dat we iets bijzonders kunnen bieden.”

Maar liefst honderdvijftig theesoorten heeft de winkel in voorraad. Geliefde soorten zijn de geurthee nummer 5, de Darjeeling en de Goudpuntmelange. Van de gearomatiseerde theeën is Wassink niet zo gecharmeerd. Voor hem geen mango-, aardbei-, of appelthee. Ook het gehengel met een theezakje in een glas is hem een doorn in het oog. Wie van thee houdt, drinkt hem uit een pot, anders niet.

De Pelikaan heeft ook een royaal aanbod bijzondere koekjes, mosterdsoorten en Italiaanse delicatessen. Er is een keur aan jamsoorten van Schotse, Ierse en Engelse bodem. Ook is er een veelheid aan theepotten, -doeken en -mutsen. Qua sfeer en aanbod is De Pelikaan een soort Harrods in Madurodam-formaat.

Dankzij het goede archiefwerk kan De Pelikaan vrijwel altijd een theesoort of bestelling traceren. “Laatst kreeg ik een brief van een man van tachtig die me schreef dat hij als achtjarig jongetje voor het eerst met zijn grootmoeder in onze winkel was voor een bestelling. Hij vroeg of wij eens konden nagaan welke thee dat was geweest en wilde daar graag wat van hebben.”

Dit is het achtste deel in een serie over traditionele winkels

    • Yvo van Regteren Altena