Blauwdruk voor samenwerking Bosnië-Kroatië

ZAGREB, 6 NOV. Kroatië wil vergaande samenwerking met de federatie van Kroaten en moslims in het buurland Bosnië. Zagreb stelt de Bosnische Kroaten en moslims een gemeenschappelijke markt, een douane-unie, een muntunie en een vrijhandelszone in het vooruitzicht.

De Kroatische plannen werden gisteren in Zagreb door de Kroatische regering voorgelegd aan vertegenwoordigers van de Bosnische federatie (een van de twee territoriale eenheden in Bosnië, naast de Servische Republiek). Daarbij waren ook vertegenwoordigers van het centrale gezag in Bosnië en van de internationale gemeenschap aanwezig.

Volgens een door de Kroatische regering opgesteld document wil Zagreb de geleidelijke invoering van een gemeenschappelijke markt met de federatie. Hoe de douane-unie en de muntunie er concreet zouden moeten uitzien is nog niet duidelijk.

In het document, dat volgens Zagreb “een basis voor discussie” is, wordt bovendien vergaande samenwerking op defensie- en veiligheidsgebied voorgesteld. Zo zouden Kroatië en de Bosnische federatie in het geval van oorlog of van een onmiddellijke bedreiging van een van beide partners een gezamenlijk opperbevel moeten vormen. Ook zouden ze moeten samenwerken bij de bestrijding van het terrorisme. Ten slotte voorziet Zagreb vergaande samenwerking op het gebied van het onderwijs, de cultuur, technologie en wetenschap, het informatiebeleid, toerisme, het sociale beleid en de gezondheidszorg, de bescherming van het milieu en dergelijke. Kroatië en de Bosnische federatie moeten het ten slotte eens worden over de Bosnische toegang tot de Kroatische haven Ploce en een vrij verkeer van Kroaten door het Bosnische havenstadje Neum.

Volgens Kroatië is het plan een poging niet alleen de betrekkingen tussen beide landen te verbeteren, maar ook die tussen de Bosnische Kroaten en de Bosnische moslims binnen de federatie op een hoger plan te brengen. De Bosnische federatie werd begin 1994 onder sterke Amerikaanse druk gevormd na een oorlog tussen de moslims en de Kroaten in Bosnië. De samenwerking tussen beide etnische groepen is echter steeds moeizaam geweest en het wederzijds wantrouwen is nog steeds groot. Over Ploce zijn bijvoorbeeld al begin 1994 vergaande afspraken gemaakt, maar in de praktijk is men het na bijna vier jaar nog altijd niet eens over het gemeenschappelijk gebruik van de haven. De enige haven waarover Bosnië beschikt, Neum, is te klein om de federatie economisch van nut te zijn.

Daar komt nog bij dat de Bosnische moslims ook Kroatië niet vertrouwen. Ze verdenken de Kroatische president Franjo Tudjman er nog steeds van uit te zijn op een Groot-Kroatië waarvan de woongebieden van de Bosnische Kroaten deel zouden moeten uitmaken. (Reuters, AFP, AP)