'Beursgate' bereikt met Philips de bovenwereld

Justitie heeft een manager van Philips' Pensioenfonds aangehouden in de fraudezaak rondom de Amsterdamse beurs. Het fonds onderhoudt al jaren een relatie met de aangehouden handelaar S.

ROTTERDAM, 6 NOV. “Je mag zo langzamerhand blij zijn als je niet in de krant staat”, verzucht een grote vermogensbeheerder die voor miljarden guldens belegt op de Amsterdamse effectenbeurs. Vanochtend nam 'Beursgate', het justitieel onderzoek naar beursfraude en witwaspraktijken op de effectenbeurs, een nieuwe wending.

Na de arrestatie van twee prominente effectenhandelaren is dinsdagavond een manager van het Philips Pensioenfonds aangehouden.

Het pensioenfonds van Philips is met een belegd vermogen van 27 miljard gulden de grootste beheerder van een pensioenregeling van een individuele onderneming en een grote belegger op de Amsterdamse beurs. Alleen enkele pensioenfondsen die voor bedrijfstakken werken, zoals PGGM (zorg en welzijn) en ABP (ambtenaren en onderwijs), zijn groter.

Het fonds is niet alleen een financiële gigant, maar ook een maatschappelijke trendsetter als het gaat om de invoering van flexibele pensioenregelingen en medezeggenschap van gepensioneerde medewerkers. Staatssecretaris De Grave van Sociale Zaken, die verantwoordelijk is voor pensioenwetgeving, liet zich dit jaar nog uitgebreid informeren over het beleid van het fonds en stelde de inspraak van gepensioneerden bij het fonds ten voorbeeld aan de conservatieve pensioenfondswereld.

In financiële kringen werd vanochtend direct gewezen op de langjarige relaties tussen het pensioenfonds van Philips en een van de eerder aangehouden effectenhandelaren, Adri S.. Toen S. in 1987 besloot om nieuw kapitaal aan trekken voor zijn succesvolle effectenkantoor, waarvan hij tot dan toe enig eigenaar was, inviteerde hij zijn beste klanten om aandeelhouder te worden.

Daarbij waren de pensioenfondsen van Shell, Unilever en Philips, maar ook een beleggingsmaatschappij van de familie Brenninkmeijer (C&A) en de Nationale Investeringsbank, waarvan de overheid grootaandeelhouder is. Twee jaar later kocht de Investeringsbank het effectenkantoor.

Pag.17: Philipsman present

Twee maanden geleden was de aangehouden pensioenfondsmanager van Philips nog present op een besloten bijeenkomst waar interim-topman A. Maas van het detailhandelsconcern KBB (Bijenkorf, Hema) zijn reorganisatieplannen uitlegde aan zijn grootste aandeelhouders. De grootste aandeelhouder van KBB (met elf procent) is een trits beleggingsmaatschappijtjes van effectenhandelaar S., terwijl het Philips pensioenfonds ruim vijf procent van de KBB-aandelen bezit. In een van deze beleggingsfirma's die aan S. zijn gelieerd heeft het Philips pensioenfonds ook een aandelenparticipatie. “Zij waren in ieder geval zakelijk dicht bij elkaar”, zei een insider in de effectenbranche vanochtend.

Ook bij de beursgenoteerde onderneming Delft Instruments trokken het pensioenfonds van Philips en S. als aandeelhouder gezamenlijk op, zo zeggen bronnen in de financiële wereld. Tegelijkertijd vallen nuanceringen te beluisteren over hun relatie. “Het Philips pensioenfonds heeft S. niet nodig om te weten in welke aandelen zij moet beleggen.”

Het uitdijende 'Beursgate' dat nu een groot pensioenfonds heeft bereikt, zet de eerdere affaires rond pensioenfondsen op de Amsterdamse effectenbeurs in de schaduw. Begin jaren negentig kwamen affaires aan het licht waarbij de beheerders van de pensioenfondsen van de Gasunie en Suiker-Unie hun financiële privé belangen bleken te hebben vermengd met de belangen van hun fondsen.