Veelzijdige U-2 is wijkagent en spion

De Iraakse leider Saddam Hussein heeft gedreigd de hoogvliegende Amerikaanse U-2-vliegtuigen neer te schieten. Deze zogeheten Dragon Lady is haast onbereikbaar voor moderne luchtafweerraketten.

ROTTERDAM, 5 NOV. Al zes jaar lang kruisen Amerikaanse U-2-spionagevliegtuigen vanaf verschillende luchtmachtbases in Turkije en Saoedi-Arabië door het Iraakse luchtruim. Sinds enkele jaren zijn ze in de witte kleur van de Verenigde Naties gespoten. 'Surveillance-vliegtuigen' in dienst van de speciale VN-commissie UNSCOM, die moet toezien op de ontmanteling van het Iraakse programma voor de produktie van massa-vernietigingswapens - volgens de Verenigde Staten. 'Spionagevliegtuigen' die een Amerikaanse militaire aanval voorbereiden - volgens Irak. Had de Iraakse president Saddam Hussein zijn recente dreigement om de Amerikaanse hoogvliegende U-2 spionage-vliegtuigen neer te schieten waar kunnen maken?

Hoewel de U-2 al in 1955 bij de Amerikaanse inlichtingendienst CIA in operationele dienst kwam, blijft het toestel haast onbereikbaar voor moderne luchtafweerraketten. In de eerste plaats komt dit doordat de U-2, die bij de Amerikaanse luchtmacht Dragon Lady heet, op zo'n vijfentwintig kilometer hoogte vliegt. De piloten hebben daarom ook een soort astronautenpak aan.

Irak beschikt weliswaar nog steeds over een groot en gevarieerd arsenaal luchtdoelraketten, maar de meeste daarvan hebben een te klein bereik om de rand van de atmosfeer te bereiken. De raketten die de maximaal 800 kilometer per uur vliegende U-2 wél kunnen halen zijn de SAM-2, SAM-3 en SAM-6 van surface-to-air missile - allemaal van Sovjet-makelij. De Dragon Lady kan zichzelf daartegen nauwelijks verdedigen: het toestel is te klein om voldoende krachtige elektronische stoorzenders mee te nemen.

Andere vliegtuigen daarentegen, waarvan er tientallen in het Golfgebied zijn gestationeerd - zoals de EA-6B Prowler en een speciale versie van de F-16 -, zijn gespecialiseerd in het uitschakelen van juist deze raketbatterijen. Deze toestellen patrouilleren 24 uur per dag in de zones in Zuid- en Noord-Irak waarvoor de VN een vliegverbod heeft afgekondigd. Wanneer de radarsystemen die verbonden zijn aan deze batterijen worden ingeschakeld, verraden deze ook hun lokatie en hun intentie.

Irak zou ook hoogvliegende MiG-25 onderscheppingsvliegtuigen achter de U-2 aan kunnen sturen. Daarvan heeft de Iraakse luchtmacht er, nadat er verschillende tijdens de Golfoorlog waren vernietigd, nog zo'n twintig. Maar aangezien deze toestellen langzamer zijn dan een raket en hun aanwezigheid in het luchtruim onmiddellijk zou worden opgemerkt vormen deze geen overweldigende dreiging.

Of de U-2 nu moet worden betiteld als een 'vliegende wijkagent' of een 'spion met vleugels' is lastig te bepalen. Het vliegtuig kan 2.000 kilo aan gevoelige sensoren meenemen en beschikt daarnaast over twee, honderden kilometers zijwaarts 'kijkende' radarsystemen in gondels onder de vleugels. “Het is het meest flexibele en veelzijdige 'verkenningsplatform' dat we hebben”, zei de Amerikaanse luchtmacht-generaal Thomas Griffith onlangs over de U-2. Zowel de Amerikaanse als de Iraakse beschrijvingen passen dus bij de Dragon Lady.