Liever minder vervangers; Sorgdrager wil beroepsrechter vaker inzetten

ROTTERDAM, 5 NOV. De inzet van plaatsvervangend rechters moet met ingang van 1 januari volgend jaar geleidelijk worden teruggedrongen. Minister Sorgdrager (Justitie) wil hen deels vervangen door 'beroepsrechters'. Dit blijkt uit een brief die ze gisteren aan de Tweede Kamer heeft gestuurd.

De brief gaat in op uitkomsten van een overleg met de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) over een concept-wetsvoorstel. Hierin wordt advocaten verboden recht te spreken in het arrondissement waar zij als advocaat staan ingeschreven om belangenverstrengeling te voorkomen. Naast de NVvR bespraken onder meer de Nederlandse Orde van Advocaten en het college van procureurs-generaal het concept met Sorgdrager. Volgens hen is de rechterlijke macht te zeer afhankelijk van plaatsvervangers geworden en is het concept-wetsvoorstel daarom te beperkt van opzet. De Orde van Advocaten vindt het genoemde verbod uit het concept een te drastisch middel tegen belangenverstrengeling en stelde als alternatief een gedragscode voor.

De rechter-plaatsvervanger kan volgens Sorgdrager blijven bestaan voor oorspronkelijke doeleinden. Specialismen zoals octrooirecht en notarieel tuchtrecht kunnen door rechter-plaatsvervangers worden afgehandeld. Ook kunnen zij blijven functioneren als vervanger bij afwezigheid. Bij pieken in de drukte worden mogelijk ook gepensioneerde rechters en officieren van justitie ingezet. Bovendien zal worden bezien of de inzet van vaste rechters is te flexibiliseren, zodat gerechten elkaar bij grote drukte bij kunnen staan. In het kader van opleiding, bijvoorbeeld wanneer advocaten rechter willen worden, mogen plaatsvervangers ook als rechter blijven optreden.

Volgens L.R. van der Weij, bestuurslid van de NVvR, zijn ongeveer 150 nieuwe rechters nodig die “niet zomaar van de plank te halen” zijn. Hij verwacht dat het 3 tot 5 jaar kost om hen aan te trekken.

De herziening van het stelsel van rechter-plaatsvervangers zal volgens Justitie “enige tientallen miljoenen guldens” kosten. Over deze kosten moet Sorgdrager nog met minister Zalm (Financiën) overleggen.

In Nederland zijn 3.479 plaatsvervangend rechters geregistreerd. Het werkelijke aantal plaatsvervangers ligt vermoedelijk lager, omdat sommigen dienst doen bij meer dan één rechtbank. Het totaal aantal vaste rechters is circa 1.500.