Kohnstamm tijdelijk weg om 'zijn accu op te laden'

Staatssecretaris J. Kohnstamm (Binnenlandse Zaken) verlaat volgend jaar de politiek. De D66-politicus is niet beschikbaar voor een functie in een volgend kabinet en hij wil ook niet terugkeren in de Kamer.

DEN HAAG, 5 NOV. De partij weet het nog maar net, maar zelf maakte hij de keus al een jaar geleden. Staatssecretaris Jacob Kohnstamm trekt zich terug uit de actieve politiek. Niet definitief, maar in ieder geval voor een jaar. Zelf spreekt de D66-politicus - voordat hij staatssecretaris werd was hij Tweede-Kamerlid en voorzitter van D66 - van een time-out. “Ik breek niet met de publieke zaak, maar ik neem tijd voor mezelf. Ik ga mijn accu opladen.”

Bent u teleurgesteld in de politiek?

Nee, absoluut niet. Mijn betrokkenheid bij de publieke zaak zit tot onder mijn nagels. En dat zal zo blijven. Ik vind het werk in de politiek niet alleen eervol om te doen, maar ook spannend. Alleen had ik twijfels of ik na deze periode opnieuw - hetzij in het kabinet, hetzij in de Kamer - vier jaar optimaal zou presteren. “Je tekent niet voor een maand of voor een jaar, maar voor een hele periode. En ik wilde voorkomen dat ik tussentijds zou moeten constateren dat het minder gaat.

Had u er misschien gewoon genoeg van?

Je moet in de actieve politiek steeds scherp zijn. En je zit altijd in het harnas van je agenda. Dat is niet erg, maar een goed politicus heeft het soms ook nodig dat hij afstand kan nemen. Ik had het gevoel dat ik daar onvoldoende aan toe kwam. In onze CAO zit geen opfrisverlof, zoals dat bij veel bedrijven bestaat, dus ben ik gedwongen tot een armoedige keuze: een volle periode doorgaan of er tijdelijk uitstappen. Je kunt niet tegen de kiezer zeggen: ik ben er de eerste negen maanden niet en daarna zult u weer van mij horen.

Speelt de stevige kritiek die u als staatssecretaris kreeg een rol?

Nee, het is beslist niet zo dat mijn staatssecretariaat de druppel is die de emmer doet overlopen. Ik heb het idee dat ik deze klus goed doe; ik krijg er ook waardering voor. Maar ik ben inmiddels wel vijfentwintig jaar actief voor de publieke zaak en die bezigheid laat weinig tot geen ruimte voor een persoonlijk leven toe. Ik merk dat ik mijn accu moet opladen. Ik wil niet zeggen dat ik intellectueel droog sta, maar ik kom onvoldoende toe aan het opdoen van nieuwe kennis.

U bent nu staatssecretaris in blessuretijd?

Geen sprake van. Ik zit voor op de bok tot de laatste dag van de formatie. Niemand op het departement hoeft te vrezen dat ik een verminderd fanatisme aan de dag zal leggen. Ik blijf voluit beschikbaar: drie dagdelen per dag en als het tegenzit ook gedurende de nacht.

Maar laat u uw partij en uw lijsttrekker zo niet vallen?

Helemaal niet. Ik laat Els niet in de steek, ik ben één van haar grote aanhangers. Gisteren heb ik de campagneleiding laten weten dat ik voluit beschikbaar ben voor de verkiezingscampagne. De partij kan mij straks overal heensturen.

Maakt u geen vreemde keuze voor een beroepspoliticus?

Ik zie mezelf nog altijd niet als een beroepspoliticus. Ik ben een beetje een verdwaalde jurist in de politiek gebleven. Ik heb thuis nog steeds het bordje 'advocaat en procureur' op m'n bureau liggen. Als het soms moeilijk ging, poetste ik dat weer op en dacht ik: ik kan altijd nog terug in de advocatuur.

Hoe is er in uw partij op uw beslissing gereageerd?

Ik heb voor de zomer Els Borst en Hans van Mierlo laten weten dat ik in het najaar mijn vertrek zou aankondigen. Zij vonden het jammer, maar hadden er verder vrede mee. In mijn club vindt men deze keuze niet vreemd, hooguit jammer.

Wat gaat u straks doen?

Ik heb deze keuze gemaakt omdat ik een periode geen verantwoording en rekenschap wil afleggen voor wat ik doe. Maar ongetwijfeld veel lezen, cello spelen, zeilen en nadenken.

U heeft ook al een nieuwe functie op het oog?

Ik ben straks tijdelijk een vrij man. Daar hoort bij dat ik niet ga speculeren over nieuwe functies. Ik neem nu tijd voor mezelf en hoop daarna opgeladen en vol idealisme terug te keren om het mijn partijgenoten weer lastig te maken.

    • Kees van der Malen