Geen naam heilig op Damrak

De fraudezaak rondom Amsterdamse commissionairs, die twee weken geleden aan het licht kwam, blijft de financiële wereld schokken. Nog steeds komen nieuwe feiten aan het licht. Geen naam op het Damrak, geen imago is nog heilig. Een tussenstand.

ROTTERDAM, 5 NOV. Alle ingrediënten voor een boeiende thriller zijn aanwezig. En het boek over de beursfraude - oftewel: hoe de onderwereld (crimineel geld) erin slaagt een plaatsje in de bovenwereld (effectenbeurs) te veroveren - wordt alleen maar dikker en spannender.

Inmiddels zijn vijf arrestaties verricht. De laatste, afgelopen zondag, heeft de grootste schok teweeggebracht: ook de grand old man van de beurs, A.S., die in de loop van zijn carrière met bijna alle institutionele beleggers zaken heeft gedaan, heeft volgens Justitie zijn handen niet schoon kunnen houden. Door de aanhouding van S. lijken opeens alle relaties van de effectenkantoren NIB Securities en Gestion zich zorgen te moeten maken. Menig cliënt van het commissionairshuis Leemhuis & Van Loon die iets te verbergen heeft zal sinds de inval van Justitie op vrijdag 24 oktober minder goed hebben geslapen.

Die zorgen worden gedeeld door het bestuur van de Amsterdamse effectenbeurs, die voor het eerst in haar geschiedenis een inval van Justitie te verduren heeft gekregen. Ook de buitenlandse pers heeft bloed geroken, met alle vandien gevolgen voor het Amsterdamse imago. “Het grote publiek veegt alles op een hoop en vergeet dat de beurs is gebruikt als willoos instrument”, zo probeerde een beurswoordvoerder deze week het blazoen schoon te houden. Het imago van 'het financiële centrum' wordt verder bezoedeld door de verhalen in binnen- en buitenlandse media over de vele bordeelbezoeken van de betrokkenen.

In de zaak rond H.V., directeur van Leemhuis & Van Loon, bezet Amsterdam een centrale plaats in een internationaal netwerk. Inmiddels zijn huiszoekingen gedaan op Curaçao, in Zwitserland en in Engeland.

Willemstad is de statutaire zetel van de effectenbank ESC, die volgens Justitie achter zestig gecodeerde rekeningen van gefortuneerde beleggers zit. Daarbij gaat om zwart geld, mogelijk uit criminele activiteiten verkregen. Van die (maximaal) zestig rekeninghouders is alleen de naam van directeur T. van K. van Holland Casino's in de openbaarheid gekomen. Op de coderekening staat volgens Justitie een saldo van 1,75 miljoen gulden. Hoe de ex-bestuurder van het Nijmeegse Radboudziekenhuis dit bedrag bijeen heeft gesprokkeld is vooralsnog onduidelijk.

Bestuurder van ESC is D. de G., die gelijk met H.V. is gearresteerd. H.V. was beheerder van deze rekeningen toen hij werkzaam was bij commissionairshuis Van Meer James Capel. De naam van ESC werd al in 1988 genoemd in een voorkennisaffaire op de Londense beurs. Het moederbedrijf van Van Meer James Capel, de bank HSBC, deed naar aanleiding daarvan al een eigen onderzoek naar “deze wazige klant”.

In Zwitserland heeft Experta BIL bezoek gehad van de politie. Via deze vermogensbeheerder, die onderdeel uitmaakt van Banque Internationale à Luxembourg, zouden de verdachten zich schuldig hebben gemaakt aan het zogeheten front running: het vooruitlopen op kooporders van grote klanten, waardoor van koersstijgingen geprofiteerd wordt. Nadat hij van vakantie in Spanje was teruggekeerd, is ook directeur C. van R. van Experta BIL gearresteerd.

Officier van Justitie H. de Graaff heeft H.V. onder meer beschuldigd van front running in de fondsen Heidemij en Mogen. Volgens H.V. is fraude in Heidemij alleen al onmogelijk door de notering van dit ingenieursbureau op de Amerikaanse schermenbeurs Nasdaq. “En de toezichthouder in New York is vele malen erger dan het Nederlandse beurstoezicht”, zo liet V. zich tijdens een rechtszitting vorige week ontvallen.

De derde inval buiten Amsterdam had plaats in Londen, waar het hoofdkantoor van effectenmakelaar Financial Trading & Consultancy (FTC) is gevestigd. Directeur Edgar Swaab laat weten “een geruim aantal jaren” geen zaken meer te doen met zijn vroegere partner H.V.. Commissaris L. van Nieuwkerk van FTC stelde gistermiddag in een reactie dat de huiszoeking bij het bedrijf niets te maken heeft met de beursfraudezaak. “Het gaat om een Zwitserse rekening van de familie Swaab bij het effectenkantoor Van Meer James Capel”, aldus Van Nieuwkerk, die de voormalige directeur is van Mulco, de voorloper van Robeco Effectenkantoor. De advocaat van Swaab, mr. H. Biemond, wilde gisteren geen toelichting geven op diens betrokkenheid. “Ik moet eerst het een en ander nog onderzoeken”. Vanochtend was Biemond niet voor commentaar beschikbaar.

Interessante vraag is wie Justitie op het spoor van de beursfraude heeft gezet. Veel genoemd is prof. A. Heertje, die echter elke betrokkenheid ontkent. De hoogleraar, die niet meer in de publiciteit wil komen over deze affaire, was tot 1995 adviseur van het in opspraak geraakte commissionairshuis Leemhuis & Van Loon. In die functie verzorgde hij lezingen voor institutionele beleggers als Delta Lloyd, ABP en pensioensfondsen van multinationals.

Volgens bronnen rondom Leemhuis & Van Loon heeft Heertje zijn adviseurschap opgezegd wegens het veelvuldige misbruik van voorwetenschap bij de commissionair. Dezelfde bronnen zijn ervan overtuigd dat de tipgever te vinden is tussen de (voormalige) bestuurders van Leemhuis & Van Loon. In ruil voor strafvermindering zou “een kleine vis” Justitie hebben voorzien van informatie over grote jongens als H.V. en A.S.. Het Openbaar Ministerie zou dan een kroongetuige hebben.