Frankrijk wil geen 'Europese Bundesbank'

Wat steekt er achter de zet van Parijs om Jean-Claude Trichet kandidaat te stellen voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank. Frankrijk wil vooral een 'Frans gezicht' voor het monetair beleid.

PARIJS, 5 NOV. Frankrijk wil geen Europese Bundesbank. Dat is de reden waarom Parijs opnieuw een knuppel in het hoenderhok heeft gegooid en waarschijnlijk zal blijven gooien. Op de Amsterdamse Top eiste Frankrijk een sociaal gezicht, vandaag een Frans gezicht voor het Europees monetair beleid.

Het kan de Franse regering niet zijn ontgaan dat binnen de Europese unie de meeste landen ervan uitgaan dat Wim Duisenberg de eerste president van de Europese Centrale Bank wordt. Maar het kan de andere lidstaten niet zijn ontgaan dat Parijs zich nooit volmondig achter zijn kandidatuur heeft opgesteld en al maanden, zo niet jaren bezig is steun te werven voor een Frans versie van de Europese Centrale Bank.

De wisseling van de wacht in Parijs na de recente verkiezingen heeft daar geen verandering in gebracht. De kaart-Trichet is de jongste manoeuvre in het spel. Met name in 1995 kreeg Trichet nog de nodige kritiek van president Chirac, die vond dat Trichet het economisch herstel remde door de rentetarieven te langzaam te verlagen. Maar door de gemeenschappelijke verklaring van gisteren onderstrepen de neo-gaullistische president en de socialistische premier dat zij met één stem spreken.

De verklaringen voor de Franse solo variëren van 'een stil akkoord tussen Mitterrand en Kohl dat Duitsland de zetel en Frankrijk de eerste president van de ECB' mocht hebben, tot een meer gecompliceerde poging om alsnog iets meer voor Frankrijk er uit te slepen dan 'een Duits model centrale Bank, in Frankfurt, onder leiding van Duisenberg, die vijftien jaar de politiek van de Bundesbank heeft gekopiëerd'.

Over het bestaan van zo'n geheim Frans-Duits ruilpact zijn nooit concrete bewijzen naar buiten gekomen. De herhaalde Duitse verklaringen (Tietmeyer en Waigel) van steun voor Duisenberg zouden in dat licht nogal onhandig zijn. Op het Elysée wordt altijd verwezen naar een herenafspraak zonder nadere precisering.

Kanselier Kohl, die altijd een stuk stiller is geweest op dit punt, kan vanavond tijdens zijn ontmoeting met Chirac en Jospin vaststellen hoe veel hen er aan gelegen is de ECB op het laatste moment nog wat te verfransen. Zeker is dat Frankrijk het niet meer dan normaal zou vinden als de twee grote landen allebei zichtbaar een hoofdrol spelen bij de opzet van de ECB. Dat kan door de eerste president te leveren, wat van belang is voor het inrichten van het apparaat. Franse methodes en mensen in de eerste lichting personeel kunnen jaren extra invloed garanderen. Door Kohl, en de andere regeringsleiders, weer eens onder druk te zetten op een moment dat iedereen hoopte dat de ergste stormen geluwd waren, creëert Parijs een maximale hefboom. Mocht die geen Trichet in de mooiste stoel opleveren, dan kan in ruil misschien nog het nodige versierd worden bij het sociaal en politiek optuigen van de Centrale Bank en het Europese monetaire en economische beleid.

Want dat is wat de Fransen dringend wensen. Chirac wilde het al, en Jospin - die in mei de verkiezingen nog won op een ronduit anti-EMU-programma - willen hun volk laten zien dat Frankrijk niet onder het Duitse juk doorgaat. Trichet of meer coördinatie van de economische politiek, twee manieren om iets meer van Mariannes glans op de euro te krijgen.

Helmut Kohl, met de afkerige Duitse kiezers in zijn voor- en achterhoofd, moet kiezen tussen vitale, maar abstracte principes en een niet direct gewenst mannetje voor een paar jaar. Het zal er om gaan welk symbool hij thuis het minst slecht verkoopbaar vindt.