Fokker: drie ordners claimcultuur

Bijna een half miljard gulden, om precies te zijn 459 miljoen, eist American Airlines uit de Fokker-boedel. De grootste klant van de failliete vliegtuigbouwer - de order voor 75 Fokker-100's werd ooit beschouwd als de doorbraak van Fokker op de Amerikaanse markt - maakt zich, net als een aantal andere Fokker-afnemers, schuldig aan grootscheepse majorering met haar schadeclaim jegens de ten onder gegane leverancier.

Niet geschoten is altijd mis, moeten de Amerikanen hebben gedacht. US Air bijvoorbeeld, de andere grote Amerikaanse luchtvaartmaatschappij met een aanzienlijke vloot Fokker-toestellen, deponeerde een claim van liefst 320 miljoen gulden bij de Fokker-curatoren.

Drie ordners telt de crediteurenlijst die gisteren bij een aantal rechtbanken ter inzage is gelegd. Het gaat om claims van miljarden guldens van de kant van DASA en van de aandeel- en obligatiehouders, van honderden miljoenen van ex-klanten tot bedragen van enkele duizenden guldens van oud-werknemers en een bedrag van enkele honderden guldens dat openstaat bij een eetcafé in Amstelveen. Er ligt onder meer een - overigens betwiste - preferente vordering van 244 miljoen op tafel van het Fokker-pensioenfonds. Opgeteld komen de claims neer op 26 miljard gulden. De curatoren, die de claims van vooral de Fokker-klanten buitensporig noemen, bewisten echter vorderingen tot een bedrag van maar liefst 22,8 miljard.

Het zal ongetwijfeld te maken hebben met de in de Verenigde Staten ontsproten claimcultuur dat ex-klanten Fokker nu voor exorbitant hoge bedragen aansprakelijk stellen voor de schade die zij door het faillissement zeggen te lijden. De Amerikanen menen dat zij schade lijden omdat hun vloot door het faillissement van Fokker minder waard is en doordat Fokker bepaalde garanties en terugkoopregelingen niet meer kan nakomen.

Eerder was al bekend dat Alitalia een claim van 339 miljoen had ingediend. De Italiaanse maatschappij meent recht te hebben op die hoge schadevergoeding omdat Fokker niet alle bestelde vijftien Fokker-70's heeft kunnen leveren. Maar de lijst met - betwiste - financiële eisen is nog veel langer: er liggen claims van onder meer British Midland (127 miljoen gulden), Mexicana de Aviacion (13 miljoen), Lufthansa Leasing (21 miljoen), Air Littoral (10 miljoen), Malev uit Hongarije (12 miljoen) en Lufthansa Cityline (33 miljoen).

De Braziliaanse luchtvaartmaatschappij TAM eist 17,9 miljoen en stelt Fokker daarnaast aansprakelijk voor het ongeluk vorig jaar oktober met een Fokker-100 in São Paulo. Bij de ramp kwamen alle 101 inzittenden om het leven. In totaal eist TAM daarvoor een schadeloosstelling van bijna 230 miljoen gulden. De maatschappij heeft in eigen land al diverse schadevergoedingen moeten uitkeren en voorziet dat dit bedrag verder zal oplopen. “De claim is onder meer gebaseerd op schadevergoedingen die TAM al heeft moeten uitkeren. Daarnaast is er een schatting gemaakt van het bedrag dat moet worden betaald, als gevolg van procedures die nog lopen”, zegt advocaat J. Koetsier die TAM in Nederland vertegenwoordigt. Het ongeluk gebeurde toen de Fokker vlak na de start op een woonwijk neerstortte. Bij de start zouden de zogenoemde straalomkeerders door onduidelijke oorzaak vier keer zijn geactiveerd. Koetsier stelt dat een officieel Braziliaans onderzoek meer duidelijkheid moet bieden over de oorzaken van de ramp. “Maar we zijn niet alleen afhankelijk van dat onderzoek; we hebben ook eigen gegevens.” De curatoren betwisten de claim die de Brazilianen hebben ingediend. Zij stellen dat Fokker niet aansprakelijk is voor het ongeluk.

Van de hoge claims van de Fokker-klanten zal waarschijnlijk uiteindelijk niet veel overblijven. Over vrijwel al die vorderingen luidt het oordeel van curatoren “geen contractuele grondslag” en “onvoldoende onderbouwd”.

Anders ligt het met de duizenden vorderingen van onderdelenleveranciers waarvan een groot deel ook (voorlopig) is erkend. Tot deze categorie behoren vliegtuigmotorenfabrikant Rolls Royce (21 miljoen). Vleugelleverancier Shorts claimt 421 miljoen, maar die vordering wordt aangevochten. Net als de kleine drie ton waarop Fokkers voormalige externe accountant KPMG meent recht te hebben.

    • Ben Greif