Bezuinigen bij KLM nog lastig

AMSTELVEEN, 5 NOV. In het eerste halfjaar is het bedrijfsresultaat van de KLM bijna verdrievoudigd tot 754 miljoen gulden, maar hoeveel van de stijging met 580 miljoen gulden is echt de prestatie van de luchtvaartmaatschappij zelf?

De hogere omrekeningskoers van de dollar leverde 145 miljoen gulden extra resultaat op, een boekhoudkundige vertraging in afschrijvingslasten op een aantal Boeings nog eens 50 miljoen.

De eerste bijdrage van het inkomstenverhogings- en kostenverlagingsprogramma Focus 2000 is volgens de KLM goed geweest voor een winstbijdrage van 150 miljoen gulden.

“Het optimaal gebruik dat wij hebben gemaakt van de economische omstandigheden heeft daarbovenop nog 250 miljoen gulden opgeleverd”, zegt financieel directeur R. Abrahamsen, die gisteren de “bemoedigende” halfjaarwinst presenteerde. “Vorig jaar was de winst onder de maat.”

In de hogere winst zit de eerste bijdrage van Focus 2000, die de KLM een half miljard gulden extra inkomsten moet opleveren en een miljard kosten moet besparen. De 150 miljoen extra zijn vooral extra inkomsten geworden, het taaie karwei om de kosten te verminderen laat nog geen succes zien. De bulk van de kosten zijn personeelskosten, maar de onderhandelingen met de vakbonden over loonmatiging lijken tot nu toe vruchteloos. “Ik heb veel liever over een jaar een goeie deal, dan binnen een halfjaar een halfbakken akkoord. Je praat hier over de lange termijn, al moet je op de korte termijn wel overleven”, zegt de financieel directeur.

De nieuwe openheid die de KLM geeft over de samenstelling van de winst, zoals de bijdrage die de hogere dollarkoers levert, moet de buitenlandse beleggers duidelijker maken hoe het geld wordt verdiend, maar het heeft ook een intern doel. Meer inzicht in het reilen en zeilen van de KLM moet het personeel overtuigen van de noodzaak van maatregelen.

Abrahamsen vindt een bijdrage aan de kostenreductie door het pensioenfonds van de vliegers, bijvoorbeeld door de pensioenpremie die de KLM betaalt tijdelijk op nul te zetten, realistisch. “Ik constateer dat Unilever al jaren geen pensioenpremie betaalt en een ijzersterk pensioenfonds heeft dat goede beleggingsrendementen behaalt. Hoe wil je met zijn allen overleven? Die vraag moet je je stellen.”

De winstexplosie overtrof de verwachtingen van de financiële analisten en is extra opmerkelijk, omdat de economische omstandigheden een jaar geleden niet wezenlijk slechter zijn dan nu. “Om het in sporttermen uit te drukken: ook kansen voor open doel worden gemist.”

Vroeger ging de KLM voor groei, vertelt Abrahamsen, nu is selectieve winstgroei het credo. “Rondvliegen is geen doel op zichzelf.”

De snelle omslag in het resultaat toont voor Abrahamsen nog maar weer eens aan “hoe kwetsbaar het bedrijf is. Een procent hogere yield (de opbrengst per stoel, red.) levert 100 miljoen gulden op. Dat zijn gigantische bedragen.”

De hogere resultaten en de boekwinst op de verkoop van een pakket aandelen in de Amerikaanse partner Northwest hebben de toch al volle kas van KLM verder gespekt. Eind september had de KLM 2,8 miljard gulden in kas, dat deels op deposito bij banken staat en deels in obligaties is belegd. En daar komt de opbrengst van de verkoop van de resterende aandelen Northwest à raison van 2,2 miljard gulden de komende vier jaar nog bij.

“Móét ik iets met dat geld doen?”, reageert oud-bankier Abrahamsen op een vraag over de besteding van de miljarden kasgeld, die door de lage rentestand niet veel opleveren. Zoveel wisselgeld op zak geeft hem een comfortabel gevoel, zegt hij.

Opnieuw aandelen KLM inkopen van de overheid, zoals het bedrijf eind vorig jaar voor het eerst deed, is een optie. Abrahamsen zegt daarvoor echter geen concrete plannen te hebben. De andere mogelijke besteding zijn investeringen.

Doet zich de mogelijkheid van een aantrekkelijke investering voor, zoals de recente participatie in de Noorse luchtvaartmaatschappij Braathens, dan is het prettig als je geld hebt, constateert de financieel directeur. Het werkt zelfs aanstekelijk op regionale luchtvaartmaatschappijen, heeft Abrahamsen al gemerkt. “Mensen komen wel naar ons toe.”

    • Menno Tamminga