SCIENCE AND SOCIETY

Science and Society is een Amerikaans kwartaalblad, gepubliceerd door Guilford Publications, 72 Spring Street, New York, NY 10012.

Het is waar dat de socialistische planeconomie niet goed werkte, omdat de economische werkelijkheid te ingewikkeld was. Maar met de huidige informatietechnologie kan een planeconomie wel goed uit de verf komen. Dat schrijven Allin F. Cottrell, informaticadeskundige aan de universiteit van Strathclyde in Glasgow, en W. Paul Cockshott, econoom aan de universiteit van Wake Forest in Winston-Salem in de VS, in het Amerikaanse blad Science and Society.

Een gangbaar idee in de economie is dat dingen waarde hebben omdat mensen bereid zijn er voor te betalen, terwijl Adam Smith toch al erkende dat dit een illusie was. Volgens Marx en de auteurs heeft een product ook een waarde die onafhankelijk is van de markt. Die waarde bestaat uit de tijd die de makers er aan hebben besteed, sociale arbeidstijd dus. Daarom is Marx' waardetheorie ook bruikbaar voor die delen van de economie die niet bij de markt horen. Uitbuiting bestaat uit het verschijnsel dat werknemers minder verdienen dan de waarde van de tijd die ze aan een bepaald product hebben gewerkt. De auteurs zijn voorstander van gelijke betaling in de vorm van arbeidstijdbewijzen in plaats van geld. Als gelijke betaling nu zou worden ingevoerd in de VS zou dat tot gevolg hebben dat het inkomen van de gemiddelde vrouw ruim zou verdubbelen en dat het inkomen van de gemiddelde man 75 procent zou stijgen. De auteurs betreuren het dat het beginsel van gelijke betaling nergens ooit daadwerkelijk isingevoerd.

Hun betoog loopt uit op de stelling dat de argumenten tegen socialistische planning achterhaald zijn, omdat de informatietechnologie ons, anders dan vroeger, in staat stelt om in korte tijd de naar schatting 10 miljoen vergelijkingen op te lossen die horen bij een planeconomie. De uitvoering daarvan kostte op een computer uit de jaren zestig 30 jaar tijd. Nu zou het een kwestie van minuten zijn. Daarom is er is geen enkele technische reden waarom er bijvoorbeeld in de Verenigde Staten geen volledige planeconomie zou zijn.

    • Herman Frijlink