Paars kraakt advies studiebeurs

DEN HAAG, 4 NOV. De paarse fracties in de Tweede Kamer wijzen het rapport-Hermans over herziening van het stelsel van studiefinanciering op belangrijke onderdelen af.

PvdA en D66 vrezen dat lagere inkomensgroepen door de voorstellen te zwaar worden belast; de VVD wil geen ingrijpende aanpassing van het huidige stelsel. Alleen oppositiepartij CDA is in grote lijnen positief.

De commissie-Hermans schreef het advies op verzoek van het kabinet. Het rapport was bedoeld als bouwsteen voor het maken van afspraken bij de kabinetsformatie van volgend jaar. De PvdA'er Ritzen reageerde gisteren direct zeer kritisch op de plannen. Hij voorzag dat de toegankelijkheid van het onderwijs in gevaar komt.

De negatieve reacties, die aansluiten bij wat partijen over de studiefinanciering schrijven in hun programma's voor de Tweede-Kamerverkiezingen van mei volgend jaar, maken het onwaarschijnlijk dat het rapport een grote rol zal spelen bij de kabinetsformatie. Namens de PvdA-fractie waarschuwde Tweede-Kamerlid Rehwinkel voor de grotere verschillen tussen studenten met draagkrachtige en minder draagkrachtige ouders. Hij noemde de “denivellerende effecten” van de plannen “teleurstellend”. “Wij vinden dat dat geld terecht moet komen bij die studenten die het nodig hebben.”

De PvdA keert zich vooral tegen het afschaffen van de studiefinanciering voor het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en de introductie van kinderbijslag voor ouders van deze scholieren. In zijn verkiezingsprogramma stelt de PvdA de toegankelijkheid van het hoger onderwijs en “een eerlijke verdeling” van de studiefinanciering centraal.

Ook D66 keert zich tegen afschaffing van de studiefinanciering voor MBO-studenten. De lage inkomens krijgen hierdoor 400 gulden per maand minder te besteden. Tweede-Kamerlid Bakker noemt deze maatregel een belemmering voor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. Ook keert hij zich tegen het afschaffen van lesgeld voor MBO'ers (en scholieren in het voortgezet onderwijs). Hij wil liever geld besteden aan een aanvullende beurs of behoud van de keuzevrijheid voor de openbaar-vervoerkaart. In het verkiezingsprogramma bepleit D66 een systeem van studiefinanciering, waarbij de kosten van levensonderhoud worden verstrekt als beurs en de studiekosten worden voorgefinancierd als een lening. De VVD-fractie kant zich tegen een nieuw stelsel waarbij de prestatiebeurs verdwijnt. Onderwijs-specialiste De Vries: “Zo komen we bestuurlijk volstrekt ongeloofwaardig over. Waar kunnen de mensen nog vanuit gaan als we het stelsel na twee jaar alweer veranderen?”

De VVD heeft een voorkeur voor aanpassing van de huidige prestatiebeurs. De fractie vreest ook de financiële consequenties van de voorstellen die de commissie-Hermans doet. De voorstellen van de commissie-Hermans vallen 600 miljoen gulden per jaar duurder uit dan het huidige beurzenstelsel, dat 6,8 miljard gulden kost. De stelselwijziging die de commissie-Hermans voorstaat, kost eenmalig ongeveer 3 miljard gulden extra. “Ik zou niet weten waar dat geld vandaan moet komen. Maar als het er toch komt, zou ik het liever aan een goede invulling van het onderwijs besteden”, aldus De Vries.

De liberalen zijn tegen het verplicht stellen van de ouderbijdrage. Verder noemen ze de voorgestelde onderwijsafspraken tussen de instelling en de student volstrekt onrealistisch. De VVD bepleit in zijn verkiezingsprogramma handhaving van het huidige leenstelsel, omdat de student zo onafhankelijk van zijn ouders is. De partij wil de beurs differentiëren per studierichting en de normen voor de prestatiebeurs aanscherpen.

Het CDA is tevreden over het voorstel de prestatiebeurs af te schaffen. Volgens woordvoerder Lansink is de huidige prestatiebeurs “een wangedrocht” en worden studenten met te grote financiële risico's opgescheept. Hij onderschrijft de idee van de commissie-Hermans om ouders een grotere verantwoordelijkheid te geven voor de studie van hun kind.

Het CDA legt in zijn verkiezingsprogramma een grotere rol bij de ouder. De partij bepleit een grotere inkomensafhankelijkheid en wil die compenseren door fiscale maatregelen. Het CDA wil de tempobeurs voor een langere periode (cursusduur plus een jaar) verstrekken dan nu het geval is.