Individuele moraal bepaalde beursmores

AMSTERDAM, 4 NOV. De nieuwe naam van Leemhuis & Van Loon al gehoord? “Hannie en de Rekels. Onder het motto Huilen is voor jou te laat”.

Amsterdamse humor moet de angst en verbijstering onder effectenhandelaren over de grote beursfraude bedekken. De arrestatie van Han V., de huiszoeking op de beurs, bij diens effectenkantoor Leemhuis & Van Loon en bij drie andere effectenkantoren anderhalve week geleden schokten de beurswereld.

De gistermiddag bekend geworden arrestatie van Adri S., de oprichter van het meest succesvolle effectenhuis in de jaren tachtig, is een nieuwe, zwaardere slag voor de generatie van beleggers, handelaren en ondernemers die met hem fortuin hebben gemaakt. Een wereldbeeld begint te wankelen.

De sfeer van de Slavenburg-affaire uit het begin van de jaren tachtig dringt zich op, toen justitie via een fraude bij een faillissement van een vastgoedhandelaar het spoor terug volgde. Waar houdt het op, is opnieuw de vraag. Eerst kwam toen gewoon zwart geld. Toen zwart geld op de Wallen. En later een huiszoeking in het hoofdkantoor van Slavenburg's Bank, waarna de top van de bank voor de rechter moest verschijnen. En justitie een nederlaag leed.

Wat de vastgoedhandel met zijn uitbundige speculatiewinsten in de jaren zeventig was, werd de beurshandel in de jaren tachtig en negentig. Inclusief de excessen.

Justitie, die anderhalve week geleden tweehonderd mensen inzette voor talrijke huiszoekingen, heeft het vangnet nu wijd uitgegooid, zeggen financiële partijen. Waarom zit ook S. nu vast? Wegens twijfelachtige rekeningen van klanten van V. uit de tijd dat hij nog voor het effectenkantoor van S. werkte, waar hij in 1985 vertrok om zijn eigen zaak te beginnen? Vormen S. en V. een criminele organisatie, zoals justitie nu als verdenking opvoert?

Het klinkt menigeen ongelooflijk in de oren. “De heren zijn redelijk uit elkaar gegaan, maar dat zij elkaar sindsdien nog opzochten, nee, daar kan ik mij niets bij voorstellen”, zegt een vermogensbeheerder.

Of had S. intensievere bemoeienis met enkele rekeningen van V's klanten? “In dat geval wordt het moeilijk. Alle mensen die ooit gerommeld hebben zullen zich de nagels blauw bijten”, zegt een veteraan op de beursvloer.

Want dat er in de 'wilde' jaren tachtig werd gerommeld, dat zegt iedereen, op voorwaarde dat zijn naam niet wordt genoemd. Expliciete regels waren er niet. De mores waren de optelsom van ieders individuele moraal. Dat beheerders van pensioenfondsen privé bij effectenkantoren inschreven op lucratieve beursintroducties en een paar duizend gulden verdienden, dat gebeurde toen.

“Wat toen misschien half mocht, mag nu van geen kant meer”, zegt een geldbeheerder. Hoe dat er met de huidige normen uitziet, laat zich raden. Laakbaar of strafbaar?