Een wereldreis met twee halve masten

De BrunelSunergy, die zaterdag in Kaapstad van start gaat voor de tweede etappe in de Whitbreadrace, is achterop geraakt door tactische fouten, technische mankementen en een gebrekkige communicatie, zegt botenbouwer Piet van Oossanen. “Te veel zaken worden ad hoc beslist.”

ROTTERDAM, 4 NOV. Once you have the money, the rest is very simple, luidt een theorie van de Nieuw-Zeelandse zeiler Grant Dalton. Volgens de schipper van de Merit Cup is geld de allesbepalende factor tijdens de Whitbreadreace. De Nederlandse topzeiler Roy Heiner is dezelfde mening toegedaan. Hij besloot zich vorig jaar terug te trekken als potentiële Whitbreadzeiler, nadat hij tevergeefs grote sponsors had gezocht. Heiner, algemeen beschouwd als de beste Nederlandse zeezeiler, wilde niet voor spek en bonen meevaren.

Heiner was bang dat hij net als zijn Nederlandse collega's van de BrunelSunergy een kansloze race zou varen. De BrunelSunergy eindigde vorige week in de eerste etappe van de belangrijkste zeilrace ter wereld op een teleurstellende tiende en laatste plaats. De achterstand op de snelste schepen bedroeg bijna een week. De BrunelSunergy werkt met een budget van circa tien miljoen gulden. De meeste buitenlandse concurrenten hebben drie keer zoveel te besteden en beschikken daardoor over beter materiaal en meer technologische kennis.

“Juist door deze beperkte middelen zou het contact met de bouwers van het schip optimaal moeten zijn”, zegt de Wageningse ontwerper Piet van Oossanen. Hij maakte berekeningen voor de kiel en het roer van de BrunelSunergy, die is ontworpen door zijn Nederlandse collega Rolf Vrolijk. Van Oossanen was in 1983 medeverantwoordelijk voor de zege van Australia II in de America's Cup. Hij heeft de revolutionaire vleugelkiel van de Australische boot ontworpen. Momenteel werkt hij aan een Zwitserse boot voor de America's Cup.

Van Oossanen, een begrip in de internationale zeilwereld, heeft kritiek op de organisatie van de BrunelSunergy. “Er is te weinig contact geweest met het thuisfront. Wij kennen de boot van voor naar achter. Wij weten welke aanpassingen verantwoord zijn. Ik heb mijn twijfels bij de keuze om twee mastdelen met een manchet aan elkaar te knopen. Hetzelfde geldt voor de kiel. Een nieuwe bulb (het gewicht onder de kiel, red.) wordt een paar weken voor de start onder een oude vin geplaatst. Zonder overleg, zonder goed na te gaan of dat bouwtechnisch wel verantwoord is. Een grote fout, want de verhoudingen kloppen niet meer. Te veel zaken worden ad hoc beslist.”

In de eerste etappe van Southampton naar Kaapstad kwam de BrunelSunergy in aanvaring met een walvis. Het roer gemaakt van koolstof werd onherstelbaar beschadigd en moest tijdens een noodstop in de Braziliaanse havenplaats Recife worden vervangen. Op weg naar Kaapstad kreeg de bemanning opnieuw met pech te maken. Dit keer raakte een van de bakstagen uit balans. Met als gevolg dat de 26 meter lange aluminium mast slijtageverschijnselen ging vertonen. Afgelopen week zijn de twee mastdelen door een verbindingsstuk samengevoegd.

“Blijkbaar is er niet genoeg geld om een nieuwe mast naar Kaapstad over te vliegen”, concludeert Van Oossanen. “Daarom kan ik zo'n beslissing billijken. Maar we moeten ons realiseren dat deze race geen kinderspel is. Het resultaat is net zo goed als de zwakste schakel in de keten. De bemanning treft geen blaam, die heeft genoeg zaken aan haar hoofd. Ik zou eerder de organisatie verantwoordelijk willen stellen. Doen ze mee om deel te nemen of om te winnen? Het is pijnlijk dat wij zo weinig bij de race betrokken zijn. Sommige problemen hadden door een simpele fax verholpen kunnen worden.”

Vanuit Kaapstad reageert Simon Keijzer begripvol als hij wordt geconfronteerd met de kritiek van de ontwerper. Keijzer is reserve van de BrunelSunergy en verantwoordelijk voor de contacten met de buitenwereld. “Dat gedoe met die twee masten heeft inderdaad een financiële oorzaak. Niet ideaal, maar wel het beste alternatief. Ik begrijp dat de ontwerper teleurgesteld is. Vergelijk het met een art director die voor een film de Golden Gate als locatie heeft bedacht, maar in de bioscoop plotseling de Willemsbrug ziet opdoemen. Zo'n man schrikt zich ook een hoedje.”

Van Oossanen is het oneens met de bijnaam 'brokkenboot', die in zeilerskringen circuleert. Hij roemt de veiligheidsmaatregelen van de Whitbread-organisatie. “Alle verhalen over racemachines kan ik niet onderschrijven. Het zijn juist heel veilige boten. Het menselijke aspect levert de meeste gevaren op. De wil om te winnen is zo sterk, dat men wel eens op het randje vaart.”

Van Oossanen weerlegt de kritiek dat de BrunelSunergy minder snel is dan de schepen die zijn collega Bruce Farr heeft getekend. De Nieuw-Zeelander heeft acht van de tien Whitbreadboten ontworpen. Van Oossanen: “In principe moeten beide boten even hard kunnen varen, maar de geluksfactor heeft een grote rol gespeeld in de eerste etappe. Na de volgende etappe kunnen we beter beoordelen welk ontwerp een hoger potentiaal heeft. In de Zuidelijke Oceaan gaat het om pure snelheid.”

De ontwerper is mild voor de bemanning van de BrunelSunergy, die in de eerste etappe veel tactische fouten heeft gemaakt. Met als gevolg dat de Portugese navigator Cabecadas in Kaapstad werd vervangen door de Engelsman Quarrie. “De jongens hebben een hoop pech gehad en veel tijd verspeeld”, zegt Van Oossanen. “Ze hebben ook veel navigatiefouten gemaakt. Laten we hopen dat ze daar van leren. Aanvankelijk beschouwden ze deze race als een opwarmer voor de volgende Whitbreadrace. Pas later zijn ze overmoedig geworden en over een medailleplaats gaan praten. De jongens zitten in een learning curve. Ze kunnen alleen maar beter worden.”