Chavalit houdt opties nog even open

Premier Chavalit van Thailand heeft zijn aftreden aangekondigd. Maar of de man, die algemeen wordt beschouwd als de 'zondebok' van de huidige crisis in het land, ook daadwerkelijk aftreedt, is nog de vraag.

SINGAPORE, 4 NOV. Over het premierschap van Chavalit Yongchaiyudh kunnen de geschiedschrijvers in Thailand kort zijn: hij was de verkeerde man, op de verkeerde plaats op het verkeerde tijdstip.

Chavalit heeft aan zijn lijden onder de almaar groeiende kritiek van zijn volk eindelijk een einde gemaakt door zijn aftreden aan te kondigen. Althans, zo lijkt het. Want wie de sluwheid kent van deze door waarnemers als 'machtswellusteling' aangeduide politicus, die met het vorig jaar veroverde premierschap een levensdroom in vervulling zag gaan, weet dat het heel goed mogelijk is dat Chavalit ook na donderdag nog premier van Thailand is. Zijn uiterst ambivalente uitspraken van de afgelopen 24 uur geven voedsel aan die veronderstelling.

“Ik ga er vanuit dat ik donderdag aftreed”, zei hij gisteren. En ook: “Donderdag beschouw ik mijn missie als voltooid.” Maar nooit was hij te betrappen op een ferm “Ik treed af!” Typisch Chavalit, die met deze halfslachtige houding zijn land steeds dieper in de problemen drukt.

De premier houdt op dit moment een aantal kaarten in zijn hand. Door met zijn ontslagaanvraag aan de koning te wachten tot donderdag, kan Chavalit nog drie kanten op. Daarbij draait alles om een paar cruciale wetten die door het parlement behandeld moeten worden.

Allereerst is er de organieke wetgeving zoals die voortvloeit uit de nieuwe grondwet die vorige maand door het parlement werd aangenomen. De voorgestelde veranderingen in de grondwet draaien in het algemeen om het gedrag van politici en moeten de praktijken van corruptie en van het kopen van stemmen - twee vrijwel geïnstitutionaliseerde begrippen in de Thaise politiek - uitbannen.

Daarnaast zijn er zes nieuwe financiële wetten, die een sanering van de zieltogende banksector in Thailand mogelijk moeten maken. Deze wetten vloeien voort uit de afspraken die de Thaise regering afgelopen augustus heeft gemaakt met het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Het IMF en Thailand kwamen toen een reddingspakket overeen ter waarde van 17,2 miljard dollar voor de Thaise economie.

In zijn eerste optie kan Chavalit al deze wetten zelf doorvoeren, zonder overleg met het parlement. Hij heeft daartoe, als premier, de bevoegdheid. Als hij dat doet, kan hij vervolgens het parlement ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Tot de verkiezingen, die op z'n vroegst in januari zullen plaats hebben, kan Chavalit dan gewoon premier blijven.

Optie twee is de wetten door het parlement te laten behandelen. Dat hele proces neemt ten minste een paar weken in beslag, is de verwachting. Gedurende die tijd kan Chavalit in principe besluiten aan te blijven als premier.

De laatste optie is dat Chavalit een eerste lezing van de nieuwe wetten door het parlement voldoende acht om zelf op te stappen. Hij kan dan altijd zeggen dat hij de man was die de wetten naar het parlement bracht, als hij zijn ontslag heeft ingediend bij koning Bhumibol.

Chavalit gebruikt de komende 48 uur om te bekijken welke optie hem het beste uitkomt. Alleen als de zes partijen uit de coalitie voor die tijd een nieuwe premier vinden, wordt Chavalit gedwongen op te stappen. Maar omdat niemand zijn positie in de aanloop naar de komende verkiezingen op het spel wil zetten door de ondankbare taak van 'tussenpaus' op zich te nemen in een land in diepe crisis, lijkt Chavalit zijn drie opties zelf te kunen uitspelen. Het was daarom niet zo verwonderlijk dat hij gisteren zei: “Ik neem definitief ontslag als deze wetten zijn aangenomen.” Donderdag weet Thailand pas echt of het van Chavalit verlost is.

    • Max Christern