'Vredesverdrag in het jaar 2000'; Japan en Rusland: 'doorbraak' bij top

KRASNOJARSK, 3 NOV. Japan en Rusland willen uiterlijk in het jaar 2000 een vredesverdrag sluiten en de economische, militaire en diplomatieke samenwerking drastisch uitbreiden. Dat is het resultaat van een tweedaagse, uiterst informele topontmoeting tussen president Boris Jeltsin en premier Ryutaro Hashimoto in het Siberische Krasnojarsk.

De sfeer van het tweedaagse overleg in de Siberischa taiga - de 'top zonder stropdassen' - was zeer ontspannen. De twee leiders maakten boottochtjes op de Jenisej, visten gezamenlijk in een stuwmeer en besloten elkaar met de voornamen Boris en Ryu aan te spreken. Na de top werd afscheid genomen met kussen en omhelzingen. Bij dat afscheid werd hoog opgegeven van de bereikte resultaten: “Dit is een belangrijke doorbraak tussen Rusland en Japan”, zei Jeltsin. Hashimoto's secretaris zei dat “Rusland en Japan een keerpunt naderen nu de hervormingen in Rusland onomkeerbaar zijn. In dat opzicht is de top van Krasnojarsk historisch”.

De twee leiders kwamen overeen te streven naar de ondertekening van een vredesverdrag voor het jaar 2000. Rusland verklaarde Japan de oorlog in 1945 en slaagde er in vóór de Japanse capitulatie onder meer enkele eilanden van de Koerilen-groep te veroveren. Sinds 1945 hebben Japan en de Sovjet-Unie respectievelijk Rusland nooit overeenstemming kunnen bereiken over een vredesverdrag, omdat Tokio de teruggave van de Koerilen als voorwaarde stelde en Moskou nooit op die eis heeft willen ingaan. In 1956 normaliseerden de twee landen hun relaties zonder een vredesverdrag. In 1993 spraken ze in de zogenoemde Verklaring van Tokio af het territoriale conflict op te lossen op basis van het internationale recht. Maar enig praktisch gevolg heeft die verklaring nooit gehad. Japan blijft de Koerilen opeisen en Rusland blijft zich tegen die teruggave verzetten.

Jeltsin en Hashimoto hebben in Krasnojarsk verder gesproken over economische samenwerking. Zo is afgesproken dat de mogelijkheid wordt onderzocht van de aanleg van een pijpleiding voor het transport van Siberisch gas naar Japan, via Mongolië en China. Jeltsin bezoekt volgend jaar Tokio. In Russische perscommentaren op de top van Krasnojarsk wordt onderstreept dat Rusland rijk is aan grondstoffen die Japan niet heeft en dat de twee landen natuurlijke partners zijn, zeker nu Rusland zich economisch na jaren van chaos begint te stabiliseren. Daar komt bij dat Japan zich zorgen maakt over de groeiende economische en militaire macht van China en over de mogelijkheid van onrust op het Koreaanse schiereiland. “Als Rusland en Japan als gehoopt in 2000 een vredesverdrag tekenen zal dat het geopolitieke toneel in Noordoost-Azië dramatisch veranderen”, aldus gisteren een woordvoerder van het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken. (Reuter, AFP, AP)

Onze correspondent in Tokio voegt hieraan toe: In Japan reageerde de pers vandaag enthousiast op de afspraak van Jeltsin en Hashimoto om uiterlijk in het jaar 2000 een vredesverdrag te tekenen. Alle kranten meldden deze belofte vanmorgen breed op de voorpagina. Voor Japanners betekent dit maar één ding: dat er een oplossing komt voor de kwestie rond de vier kleine eilandjes van de Koerilen-archipel.