Soepel bezoek van Kok aan 'bondgenoten'

Het bezoek dat premier Kok en minister Van Mierlo deze week aan Nieuw Zeeland en Australië brengen, kent geen grote knelpunten. In Nieuw Zeeland wordt Nederland gezien als een politieke bondgenoot, in Australië als een belangrijke investeerder.

WELLINGTON, 3 NOV. Toen minister-president Kok gisteravond in Auckland, de grootste stad van Nieuw Zeeland, aankwam voor een officieel bezoek van vier dagen, belandde hij in een lokaal politiek drama. Het Nieuw-Zeelandse televisiejournaal berichtte gisteren over een politieke coup tegen de conservatieve premier Jim Bolger. Het leek waarschijnlijk dat zijn rechtse rivale Jenny Shipley vandaag nieuwe partijleider en daarmee de eerste vrouwelijke premier van Nieuw Zeeland zou worden. Vanmorgen verklaarde Bolger voor het einde van dit jaar te zullen aftreden.

Donderdag vertrekt Kok naar Australië, waar hem een bezoek van zes dagen wacht. Het is voor het eerst dat een Nederlandse regeringsleider een officieel bezoek aan de beide landen brengt. In zijn kielzog reist een handelsmissie mee. In Australië zal Kok worden vergezeld door minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo. Wegens het Kamerdebat, morgen in Den Haag over Iraanse asielzoekers, moest Van Mierlo op het laatste moment het bezoek aan Nieuw Zeeland afzeggen.

Gisteravond ontmoette Kok leden van de Nederlandse gemeenschap in Auckland, die in advertenties door de ambassade waren uitgenodigd. Soortgelijke ontmoetingen staan ook in de hoofdstad Wellington en in Australië op het programma. Meer dan een kwart miljoen mensen in Australië en Nieuw Zeeland zijn Nederlanders, of van Nederlandse afkomst. Kok en Van Mierlo zullen tijdens het bezoek volop aandacht geven aan de historische banden tussen Nederland en Australië.

Er zijn geen grote politieke knelpunten die het bezoek onder druk zetten. In Nieuw Zeeland wordt Nederland gezien als een belangrijke politieke bondgenoot. In de Verenigde Naties zitten de landen naast elkaar, hetgeen samenwerking tussen beide landen bevordert. Nieuw-Zeelandse diplomaten zien Nederland na Groot-Brittannië als de belangrijkste pleiter voor Nieuw-Zeelandse belangen binnen Europa. Nieuw Zeeland is net als Nederland gebaat bij een minimum aan handelsbeperkingen.

Het plan van minister-president Kok om een bezoek aan Australië te brengen komt voort uit een ontmoeting in 1995 tussen hem en de toenmalige Labour-premier Paul Keating. Beide socialistische regeringsleiders hadden grote belangstelling voor de vraag hoe de middelgrote economieën van beide landen, in grootte van het Bruto Nationaal Product vergelijkbaar, zich op de mondiale wereldmarkten concurrerend konden handhaven zonder sociale vangnetten te verliezen. Ook in Australië bestaat belangstelling voor het Nederlandse poldermodel. De regering van de conservatieve John Howard, die Keating vorig jaar bij de parlementsverkiezingen verving, is echter begonnen met een actief programma van arbeidsmarkthervormingen, die Labour niet had kunnen doorvoeren vanwege de sterke banden van die partij met de vakbeweging.

Conservatief Australië kijkt met afgunst naar de ontwikkelingen in Nieuw Zeeland. Hier hebben dertien jaar marktgerichte economische hervormingen, verrassend genoeg begonnen door de Labourregering onder leiding van David Lange, geleid tot een sociaal vangnet dat zo wijdmazig is dat er nogal wat gevallen door heen slippen.

Premier Bolger van Nieuw Zeeland is trots op de economische prestaties van zijn land. “Door de hervormingen van de laatste jaren is de Nieuw-Zeelandse economie fundamenteel gezond en was er minder reden tot grote zorg”, zei hij vorige week na de scherpe koersdalingen van de internationale effectenbeurzen.

De economische relaties tussen Nederland en Nieuw Zeeland zijn vanwege de geringe omvang van de Nieuw-Zeelandse markt (3,6 miljoen inwoners) voor Nederland van beperkt belang. Niettemin hebben bedrijven als Heineken, Nutricia, Nedlloyd en talrijke agrarische bedrijven belangrijke investeringen in Nieuw Zeeland.

De Nederlandse investeringen in Australië zijn spectaculairder. Na de Verenigde Staten, Japan en het Verenigd Koninkrijk is Nederland het land met de meeste investeringen (17 miljard gulden) in Australië. Naast de al lange tijd in Australië opererende bedrijven als Unilever, Shell en Philips, kwamen daar recentelijk Robeco (belang in winkelcentra), Schiphol (belang in en managementcontract voor de luchthaven van Brisbane) en KPN (overname transportbedrijf TNT) bij.

“Nederlanders houden van de Australische manier van zakendoen. Het is een tolerant land met vergelijkbare sociale normen. Verder is Australië een prima springplank voor bedrijven die in Azië zaken willen doen. We zitten in dezelfde tijdszones als de belangrijkste Aziatische markten, maar het leven in Australië is goedkoper en veel aangenamer dan in Azië”, aldus directeur Frits Mare van de Australisch-Nederlandse Kamer van Koophandel in Sydney.

Door de recentelijke crises op de financiële markten daar in Azië is het Australische economische zelfvertrouwen echter enigszins geschokt. Maren: “Het betekent echter ook dat de mogelijkheden voor Nederlandse participatie in Australische bedrijven vanwege lagere aandelenkoersen nu extra goedkoop is.”

    • Hans van Kregten