'Dubbel gestraft' met een verplichte alcoholcursus

Het aantal verkeersdoden door alcoholgebruik neemt toe. Een nieuwe verplichte alcoholcursus moet drinkers tot inkeer brengen.

UTRECHT, 3 NOV. Als kind al was Peter gék op bier. “Ik ben met de fles aan mijn mond geboren”, zegt hij. “ Mijn ouders gaven me dat, die vonden dat wel grappig. Zo ben ik als vanzelf in het alcoholisme gerold.” Peter (26) is schilder en dronk tot voor kort elk weekeinde zo'n vijftig glazen bier. Vervolgens stapte hij, “zonder erbij na te denken”, in zijn auto en reed naar huis. Enkele maanden geleden werd hij aangehouden door de politie met een alcoholgehalte van 1,7 promille in zijn bloed. De wettelijk toegestane limiet bedraagt 0,5 promille, wat ongeveer gelijk staat aan 2,5 glazen alcohol.

Onlangs publiceerde de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) een onderzoek naar alcoholmisbruik in het verkeer. Het aantal verkeersdoden als gevolg van alcoholgebruik blijkt de afgelopen jaren te zijn toegenomen. In 1996 kwamen bijna honderd mensen om bij verkeersongevallen waarbij alcohol in het spel was, tegen 87 doden in het jaar daarvoor. Ook het aantal verkeersslachtoffers dat in ziekenhuizen belandde nam toe van 1123 in 1995 tot bijna twaalfhonderd in 1996.

De aantallen slachtoffers van alcoholongevallen zijn volgens de SWOV nog veel groter dan uit de huidige registratie blijkt. De SWOV schat aan de hand van vergelijkbare cijfers uit Duitsland, dat in Nederland het werkelijke aantal doden in 1996 ten minste 235 bedroeg en dat alcoholmisbruik in het verkeer tot tweeduizend ziekenhuisopnamen zou hebben geleid.

Peter volgt nu verplicht een EMA-cursus (Educatieve Maatregel Alcohol en verkeer), opgelegd door het Centraal Bureau Rijvaardigheid (CBR). Alle deelnemers aan de cursus hebben onder invloed van alcohol gereden. De politie constateerde bij hen een alcoholgehalte tussen de 1,3 en 2,1 promille. Wie meerdere malen werd betrapt met een promillage hoger dan 0,8, is ook verplicht de cursus te volgen. Wie weigert deel te nemen aan de EMA of weigert de eigen bijdrage van vijfhonderd gulden te betalen, verliest zijn rijbevoegdheid voor een periode van drie jaar.

De EMA werd ingevoerd op 1 juni 1996 en is de opvolger van de Alcohol Verkeer Cursus (AVC). De cursus duurt drie dagen en heeft een corrigerend, opvoedend karakter, terwijl de vrijwillige AVC twee dagen duurde en meer voorlichtend van aard was.

Cursusleider H. Visser van de Utrechtse instelling voor verslavingszorg Centrum Maliebaan wil niet “moraliseren”, maar probeert de cursisten wel bewust te maken van de gevolgen van hun drankgebruik. In de cursus maakt hij duidelijk wat alcohol met het lichaam doet en welke effecten dat heeft op het rijgedrag. Ook wordt stilgestaan bij de gevolgen van alcoholgebruik in het verkeer met behulp van gastsprekers van politie of justitie, video's en huiswerkopdrachten.

Wie deelnam aan de AVC, kon nog rekenen op strafvermindering. Maar de EMA is een administratief-rechtelijke maatregel en staat los van eventuele sancties van justitie. Met deelname aan de EMA is dan ook geen juridische straf te ontlopen.

“We worden op deze manier dubbel gestraft”, zegt recidivist Fons (52), die onlangs voor de vijfde keer werd opgepakt wegens rijden onder invloed. Hij noemt de cursus een “kleuterklasje voor volwassenen” en vindt het onrechtvaardig dat hij is “overgeleverd aan de willekeur van de cursusleider”. Die bepaalt tijdens een individueel eindgesprek of de cursisten hun rijbewijs mogen behouden.

Fons vindt dat de EMA-cursus door de rechter zou moeten worden opgelegd. “Dan had ik er vrede mee gehad. In die querulanten van het CBR heb ik geen vertrouwen.”

“Het valt voor volwassenen niet mee om weer in de schoolbanken te zitten”, zegt cursusleider Visser. “De cursisten zijn vaak opstandig, ze testen je uit. Ik probeer niet te radicaal op die sfeertjes in te gaan. Als je mensen die vrijheid ontneemt, dan nemen ze je niet meer serieus.”

Peter heeft door de EMA “het licht gezien” en is het drinken gaan minderen. “Ik kreeg ontwenningsverschijnselen, zat 's ochtends te zweten en te trillen. Je moet het langzaam afbouwen. Nu drink ik nog maar zo'n dertien glazen alcohol per week.”

Cursist Hans (25) denkt niet dat hij door de EMA zijn alcoholgebruik zal veranderen. “Het is nu even vervelend, maar als de cursus voorbij is, stap ik zo weer in de auto. Pas als ik iemand doodrijd, zal er iets met me gebeuren.”

De namen van de cursisten zijn gefingeerd.