Vulkanische activiteit neemt toe als de zeespiegel daalt

Al sinds de jaren zeventig is bekend dat snelle, mondiale klimaatsveranderingen kunnen leiden tot variaties in de gemiddelde vulkanische activiteit.

Aan het begin van een ijstijd kan de toenemende druk op de aardkorst tot gevolg hebben dat de magma onder sommige vulkanen gemakkelijker naar buiten treedt. Omgekeerd zou bij het verminderen van de ijsdruk de vulkanische activiteit tijdelijk afnemen. Sommige onderzoekers hebben gesuggereerd dat ook de zeespiegelvariaties die met het komen en gaan van ijstijden samenhangen een invloed op de vulkanische activiteit kunnen hebben gehad en wel op grote afstand van de vergletsjerde gebieden. Britse onderzoekers hebben dit vermoeden bevestigd (Nature, 2 oktober).

De onderzoekers zijn nagegaan of er een verband was aan te tonen tussen variaties in het niveau van de Middellandse Zee en die van de vulkanische activiteit in dit gebied. Vrijwel alle vulkanen in de Middellandse Zee bevinden zich op eilanden of aan de kust. De mate van vulkanische activiteit werd afgeleid uit variaties in de hoeveelheid tefra (vaste deeltjes) in boorkernen van de bodem van de Tyrrheense, Adriatische, Ionische en Aegeïsche Zee. Deze deeltjes waren tijdens vulkanische erupties de lucht in geworpen en later teruggevallen in zee. De variaties in de zeespiegel werden afgeleid uit boorkernen afkomstig uit de Atlantische en de Stille Oceaan.

Uit het boorkern-onderzoek blijkt dat de vulkanische activiteit in het gebied van de Middellandse Zee in de afgelopen 80.000 jaar gemiddeld vrij constant is geweest. Er waren echter drie perioden met verhoogde activiteit: tussen 8.000 en 15.000, 34.000 en 38.000 en 55.000 en 61.000 jaar geleden. In deze perioden blijkt in het gemiddelde niveau van de zeespiegel telkens een relatief snelle daling te hebben plaatsgevonden. Het gevonden verband zou voor 95 tot 99 procent significant zijn.

Het verband laat zien dat klimaatsveranderingen via het mechanisme van het aangroeien en afsmelten van ijs, c.q. het dalen en stijgen van de zeespiegel, tot op grote afstand de activiteit van vulkanen kan beïnvloeden. Van de vulkanen die momenteel op aarde actief zijn bevindt 57 procent zich op een eiland of aan de kust, terwijl 38 procent zich op minder dan 250 km van een kustlijn bevindt.

    • George Beekman