Varkens (1)

Een tekening van Frits Müller: een varken achter een spreekgestoelte, voor een zaal met varkens. De tekening siert het artikel van Leon de Winter in de krant van 25 oktober en symboliseert de stomheid van beesten. Varkens uiten zich immers slechts met geknor en gekrijs. En, ja, zo we dit al horen, we verstaan er niets van. Zich efficiënt verdedigen is er voor varkens niet bij!

De tekening zou een prachtige illustratie zijn geweest bij de oproep van J.J. Voskuil om via een advertentie te protesteren tegen de manier waarop we met dieren omgaan, alvorens ze op te eten. De tekening was echter opvallend tegengesteld aan het artikel van Leon de Winter. De Winter heeft zich de laatste jaren als taak gesteld om in snelle romans uiting te geven aan leed dat sprakeloos maakt. Leed dat plaatsvond in de jaren veertig. Al vijftig jaar lang doen journalisten, filmmakers, schrijvers en historici dat, ieder op zijn eigen wijze. De Winter is gelukkig niet de enige en bovendien heeft hij niet het alleenrecht om woorden te geven aan lijden, leed te wegen of af te zetten tegen ander leed. Maar nu maakt De Winter Voskuil belachelijk met 'biggenliefde', terwijl het bij diens advertentie gaat om fatsoenlijk omgaan met leven. “Nederland is een natie geworden van wegkijkers” schrijft De Winter, en de krant kopt ermee.

Wegkijken is een wonderlijk woord in dit verband. Je kunt de krant niet opslaan, de tv niet aanzetten of je krijgt Bosnië, een bengelend varken of iets anders waar je niets aan kunt doen in je huiskamer. Er is juist een overvloed aan inderdaad vaak vrijblijvende, oppervlakkige en steeds weer terugkerende informatie over, bijvoorbeeld, incest, milieu, Tweede Wereldoorlog en Bosnië. Kijkers en lezers worden er zo mee overvoerd dat - vrees ik - verzadiging en onverschilligheid het gevolg zullen zijn. Dat is pas echt erg.

Ook De Winter moest nog een Srebrenica-eitje kwijt en legde dat - nota bene - ter vergelijking naast de varkensactie van Voskuil. Die had potdorie het lef zich te bekommeren om dierenleed.

    • Margo Klijn