Te hoog op de poten; Baby Benz kantelt door hoog zwaartepunt en te goede banden

'WE HEBBEN moeten vaststellen dat de auto kan omslaan', zei Jürgen Hubbert, bestuurslid van Daimler-Benz, afgelopen woensdag tijdens een ijlings bijeengeroepen persconferentie in Stuttgart. Uit testritten was gebleken dat de kleinste Mercedes, omgedoopt tot Baby Benz, kan kantelen als bij een snelheid boven de 60 km/uur een scherpe bocht wordt genomen.

Auto's slaan vrijwel nooit om in een bocht of bij een uitwijkmanoeuvre. Voordat een voertuig zover overhelt dat er problemen ontstaan met de stabiliteit, hebben de banden meestal hun grip op de weg al verloren. Een auto heeft dus eerder problemen met slippen dan met kantelen. Dat komt doordat het zwaartepunt bij auto's zo laag ligt en de wielen aan de linker- en rechterkant ver genoeg uit elkaar liggen. Wijdbeens en gebukt staat een auto stabiel op zijn wielen.

Bij vrachtwagens is dat anders, zeker als ze beladen zijn. Het zwaartepunt ligt dan zo'n twee meter boven de weg, tegen 60 centimeter bij de meeste personenauto's. En de wielas van een truck is slechts anderhalf maal zolang vergeleken met die van personenauto's. Door het hoge zwaartepunt en de zware belading hellen vrachtwagens snel over in een bocht. Trucks kantelen dan ook meestal als iets mis gaat. Iets dergelijks geldt voor de smalle bestelbusjes, die populair zijn bij monteurs en bezorgdiensten. In de bochten tillen ze gemakkelijk een pootje op.

Bij de Mercedes A-Klasse ligt het zwaartepunt hoger dan normaal door een nieuw veiligheidsconcept. Motor en aandrijving bevinden zich niet langer uitsluitend onder de motorkap. Een deel van de machinerie is onder de passagiers geplaatst, in een dubbele bodem onder de vloer. Bij een frontale botsing schuift de motor in zijn geheel onder de passagiers door. De passagiers zitten zó hoog dat ze niet langer afhankelijk zijn van de constructie voor en naast hen om de klap op te vangen. De massa onder hen absorbeert een gedeelte van de botsingsenergie. Maar door deze extra veiligheidszone zitten de passagiers wel zo'n twintig centimeter hoger dan gebruikelijk. Het zwaartepunt ligt dus hoger. En dat leidt tot een geringere stabiliteit in de bochten. De instabiliteit neemt toe als de auto vol zit met passagiers. Het zwaartepunt ligt dan nog hoger en de krachten die optreden in een bocht zijn sterker.

De ontwerpers van de Baby-Benz hadden de wielassen wat langer kunnen maken om de stabiliteit te verhogen. Maar dat maakt het lastiger om met het voertuig te manoeuvreren. Voor een auto die moet aanspreken bij de stedelijke mens is dat doodzonde. En nu de A-Klasse eenmaal in productie is, valt er weinig aan de dimensies van de auto te veranderen. Er zijn inmiddels 13.000 exemplaren van de lopende band gekomen, waarvan er 3000 al zijn overhandigd aan de kopers.

Andere verbeteringen zijn wel mogelijk. Gladdere banden bijvoorbeeld. Het voertuig raakt dan sneller in een slip en krijgt daardoor niet de kans om zover over te hellen dat kantelen dreigt. Eigenlijk zijn de huidige banden te goed voor het scherpe bochtenwerk. De wrijving met de weg is ook onder moeilijke omstandigheden maximaal, zodat het moment van slippen tot het uiterste wordt uitgesteld.

Mercedes gaat de banden nu vervangen, maar veel speelruimte is er niet om daarmee omslaan te voorkomen. Ook een voortijdige slip is ongewenst. Tevens wordt het stuurgedrag van de auto door Mercedes aangepast. De auto's zullen worden uitgerust met het antislipsysteem, dat het concern sinds 1995 standaard levert op enkele andere modellen, zoals de S600 en de E430. Op het moment dat instabiliteit dreigt, grijpt een elektronisch systeem in en brengt de auto eigenmachtig terug in de juiste koers. De elektronica kan de vier remmen onafhankelijk van elkaar bedienen en het motorvermogen bijregelen. Oorspronkelijk is het systeem bedoeld om slippen te voorkomen bij vorst, een natte weg of losse steentjes. Het zou als extra optie vanaf september volgend jaar op de Mercedes A-Klasse geleverd worden. Het systeem moet nu ook zorgen voor stabiliteit bij ontmoetingen met elanden. Dat kan bijvoorbeeld door af te remmen op één van de voorwielen als het voertuig teveel dreigt over te hellen. De bocht wordt daardoor iets ruimer, zodat het gevaar van kantelen wordt afgewend. Het antislipsysteem wordt gratis ingebouwd bij alle exemplaren van de auto. Dit gebaar kost het concern naar schatting ruim honderd miljoen gulden per jaar.

    • Bram Vermeer