Gouden correcties

Wall Street is voor Amerikanen brood en spelen: je kan er een vermogen opbouwen (of afbreken) en legaal gokken in aandelen. Play the market, noemen ze dat daar treffend.

Maandag daalde hun Dow Jones-index scherp en dinsdag volgde een fors herstel, omdat beide dagen de beurzen in Azië en Europa de VS daarin voorgingen, zogenaamd. Je kan die golfbeweging ook anders bekijken.

Bijvoorbeeld uit de behoefte van effectenbanken en -handelaren om het spel naar hun hand te zetten en zoveel mogelijk bemiddelingsprovisie en koerswinst binnen te slepen. Dat is hun bedrijfsdoel en het enige wat telt in die wereld. Hoewel men er terdege voor oppast om particuliere en professionele beleggers schrik aan te jagen, anders blijven ze weg, en zonder klanten draait geen beurs.

Daarom bedienen insiders zich in interviews van ordinaire dooddoeners om de boel te sussen. Ze vertellen nooit wat er werkelijk aan de hand is, als ze dat al weten. Wat is een mogelijke keerzijde van de lezing waarin Aziaten de schuld krijgen, als in een oude James Bond-film.

Amerikanen handelaren en grootbeleggers ontdekten maandagmorgen dat de koersen in de rest van de wereld over de hele linie daalden. Ze besloten massaal aandelen te verkopen en daarbij ook nog eens short te gaan (aandelen verkopen die je niet bezit), in de hoop particulieren bang te maken en zo een extra scherpe koersdaling op gang te brengen. Op het vermeende dieptepunt van de markt kopen ze hun stukken (en short leveringsverplichtingen) tegen een lagere koers en met winst terug.

Dat plan slaagde boven verwachting. De Amerikaanse televisiezender CNN onderbrak zelfs het reguliere programmaschema en verzorgde tot in ons land aan toe een adembenemend, zwaar aangezet urenlang verslag, dat de krach wellicht versterkte. Volgens geïnterviewde deskundigen moesten we dit geen krach, maar de lang verwachte, gezonde correctie noemen.

Goede raad was duur, maar Bill Clinton was nabij om in te grijpen. Het imago van de VS stond op spel: Hongkong-Chinezen die onze financiële markten ontregelen, nooit. Particuliere beleggers in paniek om niets, nooit. De president sprak zalvende woorden over de gezonde Amerikaanse economie. Enkele grote effectenbanken gaven hun leger verkopers dinsdag opdracht alle klanten te bellen met deze boodschap this is a buying opportunity. Verkopende en aarzelende beleggers en handelaren draaiden een halve cirkel om bij zoveel morele steun van hogerhand en sloegen aan het kopen als hamsteraars voor een wereldoorlog. Gevolg: een omzet van een miljard (!) aandelen. Hoeveel zal de effectenwereld aan deze correctie verdiend hebben, bij benadering?

Stel dat er maandag en dinsdag twee miljard stukken verhandeld zijn. Ieder stuk kent een koper en een verkoper, een belegger tegenover een handelaar. Daarmee komt het totaal op vier miljard stuk-helften. Daarvan komen er twee miljard voor rekening van beleggers en twee miljard voor professionals. De beleggers betalen naar schatting een kwartje provisie per aandeel aan hun bank. Totaal: 500 miljoen gulden provisie.

Handelaren en grootbeleggers maken wellicht twee gulden (een dollar) koerswinst per aandeel. Totaal: 4 miljard gulden koerswinst. Samen met de provisie brengt dat de professionele inkomsten op 4,5 miljard gulden in slechts twee beursdagen.

Wanneer je een correctie van de inkomstenkant bekijkt, moet het niemand verbazen als binnenkort weer zo'n fenomeen optreedt. De effectenwereld moet wél een excuus bedenken waarover iedereen het eens is om de koersen een optater naar beneden te geven, anders komt hun geloofwaardigheid in geding. Hongkong, via zijn nauwe connecties met Britse belangen, was een mooi excuus. Een renteverhoging doet het ook altijd goed.

Ook Amsterdam kende deze week zo'n gouden correctie, in het kielzog van de Amerikanen. Zo werd Bill Clinton ook de held van Beursplein 5 (en andere beurspleinen) en hoefde minister-president Kok het beleggersvolk niet persoonlijk gerust te stellen. Hoeveel verdiende onze beurs? Laten we Amsterdam voor het gemak op 5 procent van New York schatten, dan komt de professionele winst op 225 miljoen gulden uit. Wanneer je op een legale manier zoveel en zo snel kan verdienen (en verliezen, soms), waarom zou een beurshandelaar dan frauderen, witwassen en belasting ontduiken? Tot slot enkele deze week gehoorde dooddoeners.

'Beleggers moeten naar hun portefeuille kijken.' Wat zullen ze dan zien?

'Dit is een correctie, daarna kan het weer gewoon omhoog.' De correctie trad juist op omdat de koersen te hoog waren. Dus gaat de beurs niet omhoog.

'Procentueel gezien stelt deze daling niets voor in vergelijking met de krach van 1987.' Dat is juist, maar een ton verlies is een ton verlies.

Het NOS-journaal sprak deftig over korte termijn-investeerders in Hongkong, maar bedoelde ordinaire speculanten. Moet ook het Journaal de gemoederen sussen?

    • Adriaan Hiele