Een streling voor portemonnee en milieu

Elke ochtend kijk ik even door het trapgat naar de zolder, en ja hoor, het lampje op de zonneboiler brandt. Hij “neemt warmte in”, zoals dat in het jargon van de gebruiksaanwijzing heet.

Het water dat in de zonnecollector op het dak circuleert, zorgt voor warmte in de boiler. Bingo! Ik vlei me met het idee van een 'gratis' douche. Dit apparaat werkt ook op daglicht, dus bij een bewolkte hemel, en verdient zichzelf terug door een flinke besparing op de gasrekening. Geen minister die het in zijn hoofd haalt om op het verbruik van zonne-energie belasting te heffen. Een bevrijdend gevoel.

Energiebesparen is een streling voor de portemonnee en het milieu. Aardgas en elektriciteit voor huishoudens zijn de laatste jaren in prijs gestegen, terwijl het gemiddelde verbruik van aardgas per woning daalde. De 'kale' prijzen bleven vrij stabiel sinds 1990. Voor gas was er een fluctuatie die verband houdt met de koppeling aan de olieprijzen en stroom werd in zeven jaar slechts minder dan één cent per kilowattuur duurder. Het grote verschil met de 'totale' prijzen zit in de belastingen en heffingen op energieproducten. Dat zijn er drie van het rijk: de milieuheffing/ verbruiksbelasting, de regulerende energiebelasting ('ecotax') en de BTW, en één van de energiebedrijven: de MAP-heffing (Milieu Actie Plan.

De komende jaren wordt een afvlakking van de stijging en mogelijk zelfs een lichte daling van de gemiddelde prijzen voor gas verwacht, omdat de energiemarkt in Europa wordt geliberaliseerd en het Verenigd Koninkrijk een gas bubble (overschot aan aardgas) moet wegwerken. Vanaf oktober volgend jaar wordt dit gas via via de Interconnector, een nieuwe pijpleiding over de bodem van de Noordzee van Bacton in Engeland naar het Belgische Zeebrugge, naar het continent gevoerd.

Daar staat tegenover dat de ecotax, de belasting op stroom en gas die burgers moet stimuleren om zuiniger met energie om te gaan, per 1 januari a.s. verder toeneemt van 7,5 cent inclusief BTW nu, tot 11 cent per kubieke meter aardgas. Voor huisbrandolie stijgt deze heffing van 6,6 cent per liter tot een dubbeltje inclusief BTW en voor elektriciteit blijft ze gelijk op 3,5 cent per kilowattuur. Een verdere verhoging in volgende jaren is niet denkbeeldig, omdat het de overheid maar niet wil lukken om de Nederlandse uitstoot van kooldioxyde (CO2), de belangrijkste veroorzaker van het broeikaseffect, te bedwingen. Ook in Brussel wordt gewerkt aan een CO2-heffing voor de hele Europese Unie.

De ecotax is een regulerende belasting: dat wil zeggen een heffing die via de loon- en inkomstenbelasting weer wordt teruggeven. Wie energie bespaart heeft voordeel bij de ecotax: de fiscus heeft dat niet in de gaten en je profiteert dus van een lager tarief inkomstenbelasting terwijl ook de maandelijke gas- en lichtrekening omlaag gaat.

De zonneboiler is een interessant en betaalbaar middel (ook te huur bij de energiebedrijven) om op het gasverbruik voor tapwaterverwarming te besparen, zeker in combinatie met een zuinige cv-ketel (hoog rendement of verbeterd rendement). Wie weinig warm water verbruikt (tweeverdieners zonder kinderen bijvoorbeeld) moet er niet aan beginnen, maar huishoudens met kinderen die houden van baden en douchen wèl. Het besparingseffect kan nog worden opgevoerd door ook de wasmachine en de vaatwasser op de warm-watervoorziening aan te sluiten, maar dan is bij bestaande appratuur een temperatuurbegrenzer nodig. Nieuwe, zogenoemde hotfill-apparaten, kunnen het warme water van de zonnecollector dat in de zomer wel tot 90 graden oploopt, zonder die voorziening ontvangen. Ook is een combinatie mogelijk met de cv-installatie het gescheiden circuits, waarbij de zonnewarmte ook voor ruimteverwarming wordt benut.

Een standaard-zonneboiler kan bij een gemiddelde woning en een gemiddeld warm-waterverbruik zo'n 200 à 250 kubieke meter gas per jaar uitsparen, rekent leverancier Agpo in Breda ons voor. Dat betekent bij een verwachte bruto-gasprijs volgend jaar van ten minste 66,5 cent per kuub (gemiddeld in Nederland, inclusief alle belastingen en heffingen) een verlaging van de energierekening van 133 tot 166 gulden op jaarbasis.

Eind dit jaar zullen er in Nederland 20.000 zonneboilers geplaatst zijn. In het kader van een meer duurzame energievoorziening en een schoner milieu wil minister Wijers (Economische Zaken) dat aantal drastisch opvoeren, naar 80.000 in het jaar 2000. Daarvoor verstrekt Wijers een subsidie van circa 600 gulden per installatie. Die regeling loopt binnenkort af. Geen nood, zegt voorlichtster Marjolijn Wester op het ministerie aan het Haagse Bezuidenhout, want de minister werkt aan een verlenging tot het jaar 2000.

Sommige gemeenten en energiebedrijven verhogen het subsidiebedrag tot 1.000 gulden. Inclusief installatiewerk en BTW en onder aftrek van de subsidie kost een standaard-zonneboiler van bijvoorbeeld de firma Agpo ongeveer 3.000 à 3.400 gulden. Op basis van de verwachte gasprijs voor 1998 kan de boiler bij een aanschafprijs van 3.400 gulden in 15 à 20 jaar worden terugverdiend als rekening wordt gehouden met de teruggave van ecotax. Die periode kan aanzienlijk korter worden want de gasprijs zal na de eeuwwisseling fors oplopen omdat de vraag naar deze brandstof in Europa sterk stijgende is. Pas na de afschrijving begint het echte verdienen, want volgens Agpo gaat de boiler net zolang mee als de woning en zijn de onderhoudskosten zeer laag.

Energiebesparing is een complex verhaal. Wie in een schoner milieu wil investeren heeft veel meer mogelijkheden dan de zonneboiler. Isolatie en een zuinige verwarmingsketel verdienen zichzelf ook makkelijk terug. In de nieuwbouw zullen de komende jaren meer geavanceerde systemen als warmtepompen en zonnecellen om zelf elektriciteit op te wekken een grote vlucht nemen. Sommige fabrikanten verwerken de zonnecellen zelfs al in speciale dakpannen, een systeem dat gemakkelijk kan worden uitgebreid.

Als er ruimte in de buurt is en de geluidshinder blijft binnen de perken kunnen bewoners in verenigingsverband zelfs samen een windmolen gaan exploiteren. Het ideaal van de regering, de energieneutrale woning moet volgens staatssecretaris Tommel (Volkshuisvesting) in 2010 mogelijk zijn. 's Winters koopt de bewoner van dit huis van de toekomst nog wat gas en elektriciteit in, maar 's zomers wordt er stroom aan het net teruggeleverd.

    • Theo Westerwoudt