De 15.000 van Bomhoff

Hoeveel verdient de secretaresse van professor Bomhoff? In zijn column van vorige week zaterdag noemt de econoom geen exact bedrag, maar het is in ieder geval te veel. Hij constateert, tot zijn niet geringe ontzetting, dat “de salarissen van secretaresses bij ons in Breukelen omhoog vliegen”.

In plaats van blij te zijn voor zijn toegewijde helpster, die hem op Nijenrode met de tekstverwerker en het kopieerapparaat zo veel dagelijkse beslommeringen uit handen neemt, ziet Bomhoff in de opgeschroefde salariseisen van het ondersteunend personeel een voorbode van de ineenstorting van onze poldereconomie. De loongolf zal dit keer over de hoge muren van de Breukelse Business School heenslaan, en het hele land meesleuren in een tomeloze inflatie. Waardoor het maar helemaal de vraag wordt of Nederland straks wel aan de euro-normen kan voldoen.

Hoe deze schande te voorkomen? De dure secretaresse ontslaan en zelf achter het kopieerapparaat?

Met zo'n moedige daad zou Eduard Bomhoff hoogst persoonlijk het gat in onze economie kunnen dichten. Maar voor zoiets simpels is hij te veel macro-econoom. De ware oorzaak van het economisch malheur zoekt hij niet in de eigen gelederen, maar twintig kilometer verderop. In Amsterdam aan de Vlaardingenlaan.

Daar staat het hoofdkantoor van de Sociale Dienst en daar weigeren de beleidsmakers iets te doen waar Bomhoff zo verlangend naar uitkijkt: 15.000 bijstandscliënten als potentiële secretaresses naar Breukelen af te laten marcheren. De hoogleraar voorspelt dat, als deze groep Amsterdammers zich verplicht meldt voor de administratieve vacatures op Nijenrode, de eigen secretaresses, geconfronteerd met zo veel concurrentie, wel inbinden en met schaal vijf dolgelukkig blijven. Zo werkt de economie nu eenmaal.

Waarom wil Bomhoff er 15.000? Omdat er precies zo veel luiaards onder de 60.000 uitkeringsgerechtigden in Amsterdam zijn. Van deze groep is vastgesteld dat ze wel kan werken, maar niet wil. Dat blijkt uit een aan Bomhoff bekend onderzoek. Het zijn de hardnekkige weigeraars waar het Arbeidsbureau niets meer mee kan. Van hen is een groot deel hoger opgeleid, of men noemt zich kunstenaar. Volgens de econoom zijn er duizenden onder die tijdens hun studie al met MS-Word werkten, en daarom geknipt zijn voor de baan als secretaresse.

Dat ze niet willen, mag geen beletsel zijn om ze toch te sturen. Nijenrode University is er klaar voor.

De verdienste van Bomhoffs redenering is dat de luiheid er een centrale plaats inneemt. En vooral de luie werkloze.

Decennialang heeft men in de maatschappelijke discussie gedaan of deze luie werkloze niet bestond. Wie niet wilde werken, was niet lui, maar leed aan kansarmoede. Met een gerichte training en een sollicitatiecursus was dat allemaal best te verhelpen. Zo werd het werkschuw tuig weggemoffeld in het activistenjargon van de trajectbegeleiders van Melkert. En daarmee verdween ook de luiheid als sociaal-economische factor. Het leek wel alsof niemand meer in de gaten had dat er grote groepen in de samenleving overbleven die weigerden het werk, werk, en nog eens werk- lied mee te zingen.

Maar Bomhoff is een gelukkige uitzondering. De econoom van Nijenrode heeft de luiwammesen nooit uit het oog verloren omdat ze in zijn visie een beslissende rol spelen in de nationale huishouding. Hoe meer er van zijn, zegt hij, hoe hoger het salaris van de anderen. Preciezer geformuleerd, in de woorden die hij vorige week gebruikte, luidt de wet van Bomhoff: “Hoe schaarser het aantal mensen is dat wil werken, des te hoger de salariseisen die zij gaan stellen”.

De vraag is nu of we om die reden de luiaards moeten haten of liefhebben. Bomhoff kiest automatisch voor het eerste, omdat hij zijn secretaresse, en de rest van Nederland, geen loonsverhoging wil geven. Hij is tegen hoge salarissen. Zeker die van anderen.

Maar wie daar geen moeite mee heeft, en het eigen salaris ook liefst nog wat ziet stijgen, zal de luie medemens in zijn hart sluiten. Dankzij de onbaatzuchtigheid waarmee deze afziet van zijn kansen op de arbeidsmarkt kan er tenminste redelijk verdiend worden.

Het is daarom te begrijpen dat de managers van de Sociale Dienst hun nietsnutten niet zomaar naar Breukelen zullen sturen. Zij zullen eerst de garantie willen hebben dat hun kandidaten door Bomhoff louter als symbolische dreiging gebruikt worden. Van echt werk, als secretaresse of desnoods als wetenschappelijk assistent, mag geen sprake zijn.

Daarvoor spelen de hoog opgeleide werkschuwen een te belangrijke rol in onze economie. Hun aanwezigheid vormt de beste salarisgarantie voor allen die zich druk over hen maken.

    • Jaap Boerdam