Boeddha in Mokum

Eindelijk is het zover: ook Amsterdam zal een echte Chinese tempel krijgen. Zo'n tempel met gele dakpannen en rode pilaren. Met een ornamentele toegangspoort en op de dakpunten monsters en demonen die de keizer waarschuwen tegen tirannie.

En in de tempel een grote Boeddha en veel Bodhisatva's. En een bibliotheek vol met boeken over het boeddhisme. En met een stuk of twintig nonnen en monniken die Boeddha dienen. De Chinees Boeddhistische tempel zal gebouwd worden op palen, op het oude Mokumse veen aan de Zeedijk.

Het heiligdom moet onderdeel worden van het wereldwijde netwerk van de Buddha's Light International Association (BLIA) uit Taiwan. Master Hsing Yun legde in 1967 de grondvesten voor deze syncretische beweging. De laatste jaren schieten op alle continenten de Fo Kuang Shan tempels van de BLIA als Chinese paddestoelen uit de grond. De Taiwanees Chinese leider heeft meer dan duizend discipelen die - zo vertelt de kleurrijke BLIA folder - hem helpen hoop, geluk en harmonie over de wereld te verspreiden. Na Londen, Parijs, Berlijn, Antwerpen en Stockholm wil de beweging ook Amsterdam haar Boeddhistisch licht niet ontzeggen. Hier zal zelfs de eerste Europese Fo Kuang Shan tempel komen die volgens traditioneel Chinese architectuur is gebouwd. Het moet een grote tempel worden want de organisatie wil in Amsterdam haar Europese hoofdkantoor vestigen. Alles is er klaar voor: de grond aan de Zeedijk is ruim een jaar geleden ingezegend door meester Hsing Yun en vijf Taiwanees-Chinese nonnen zijn al bijna een jaar in Nederland.

Maar de bouwplaats ligt er nog troosteloos bij. De veelbelovende tekening van de tempel staat verregend op het braakliggende stuk grond. Het zal voor de derde keer de vallende herfstbladeren over zich heen moeten laten gaan, want de voltooiing van de Chinese plannen laat op zich wachten.

In de herfst van 1993 vroegen enkele Amsterdamse Chinezen aan de gemeente Amsterdam het stuk grond aan de Zeedijk in erfpacht. De stadsbestuurders stonden niet onwelwillend tegenover de plannen. De gemeente wilde de open ruimte, die al jaren tussen de keurig opgeknapte panden van de Zeedijk ligt, maar al te graag opgevuld zien. En een tempel past in het 'Plan van Aanpak Zeedijk Tweede Fase'; de vorming van een Chinatown.

“Een Chinese tempel is de kroon hierop”, verklaart Cees Schot, projectmanager Binnenstad Zeedijk. Dat de grond nog steeds braak ligt heeft volgens Schot te maken met 'Chinese besluitvormingsprocessen'. “Als het aan mij lag stond die tempel er al. Maar internationaal moest er met diverse leden van de beweging gepraat worden. Dat leidde, zeg maar, tot rare verwikkelingen.”

De kosten van de bouw zijn geraamd op een kleine zeven miljoen gulden. De hoogte van dit bedrag is in de loop der jaren flink gestegen, want in eerste instantie was er twee tot drie miljoen voor uitgetrokken. De BLIA zal het grootste deel van de zeven miljoen opbrengen en ook leden uit de Nederlandse Chinese gemeenschap sponsoren de bouw. De gemeente is er zo op gebrand dat de tempel er komt dat zij een half miljoen aan subsidie verleent. “Niet om de religie te ondersteunen, maar voor de architectuur”, zo verdedigt Schot snel deze gevoelige gemeentelijke bijdrage aan een religieuze organisatie.

Amsterdam ziet het Chinese geld al binnenstromen. Enthousiast beschrijft de projectmanager Zeedijk de aanzuigende werking die de tempel op Chinezen uit heel Nederland, België, Noord-Frankrijk, Duitsland en de Scandinavische landen zal hebben. “Ze zullen het bezoek aan de Fo Kung Shan tempel koppelen aan het inkopen doen hier in de stad. En er zullen toeristen op af komen.” Onlangs zijn de contracten met de gemeente, de BLIA en de architect getekend. De gemeente voorspelt dat eind dit jaar de eerste paal de grond ingaat. De architect zegt dat het begin volgend jaar wordt. In ieder geval zal voor het millennium de Fo Kuang Shan tempel in volle glorie aan de Zeedijk prijken, zo hopen de betrokkenen.

De vijf Taiwanese nonnen hebben in afwachting daarvan in een grachtenpandje op de Rechtboomsloot hun Boeddhistisch heiligdom ingericht. Een kleine ruimte gevuld met de geur van wierook. De interesse voor de ceremonies en de cursussen Mandarijn of kalligrafie is groot. Ook deze week is het druk want de Boeddha van de Gezondheid wordt geëerd. Elke dag komen daarvoor de gelovigen bijeen om te bidden en te zingen. Rondom de Boeddha, die met gekruiste benen het Amsterdamse pandje inkijkt, branden lichtjes ten bate van familieleden. Hun namen staan er op kaartjes bij geschreven. “Veel Chinezen hebben in de huiskamer wel een klein altaar”, vertelt Shih I-Chao, de hoofdnon die de ceremonies leidt. “Maar er is veel behoefte aan een grote gemeenschappelijke tempel.” Vaak puilt het tijdelijke heiligdom aan de Rechtboomsloot uit van de mensen. Maar de nonnen zeggen geduld te hebben: “We wachten op de tekeningen van de architect.” Ter voorbereiding biedt Shih I-Chao vast een boek aan. How I practice Humanistic Buddhism, geschreven door de grote meester zelf.