Zeventien miljoen

Georges Simenon kreeg een idee voor een boek, legde twintig of dertig pijpen naast elkaar, sloot zich op, kwam na een maand weer tevoorschijn en het boek was klaar. In Nederland werden ze uitgegeven door Bruna. Een nieuw boek van Simenon! Het had nog geen 200 pagina's maar het was een boek, en geen boekje, want de schrijver had nagedacht, het was zijn eer om iets te schrijven dat geen toevallig, plichtmatig geknutsel was, en dus: een boek.

Je hebt ook mensen die boeken van wel 500 pagina's schrijven en toch blijven dat boekjes. Er staan wel veel woorden in maar geen enkele gedachte. Als er weer een boek van Simenon verscheen, ging je het kopen en lezen. Het was een soort televisie, met dit verschil dat je het gevoel had, iets te hebben gedaan als je het uit had. Na het televisie kijken heb je - of ik - meestal een ander gevoel: dat mijn tijd in het zwarte gat is gezogen.

Het schrijven op de manier van Simenon heeft iets heroïsch en tegelijkertijd is het ouderwets romantisch. In een maand stichtte hij op papier via Maigret weer zijn volgende universum. Romantisch was het omdat je hem daar zag zitten, met niets anders dan papier en schrijfgerei, zoals sinds mensheugnis de schrijvers hebben gezeten, op hun zolderkamers, weg van de wereld, in hun eigen wereld. Dat was genoeg. Geld speelt bij zo iemand geen rol. Was Simenon rijk? Dat kan haast niet anders; ik heb me er nooit in verdiept. Paperback writer: een van de mooiste beroepen ter wereld.

En nu: wie is Stephen King? Ook een paperback writer. Ik had, tot mijn schande, nooit van hem gehoord. Tussen 1980 en 1997 heeft hij twintig bestsellers geschreven, niet van tegen de 200 pagina's maar minstens drie maal zo dik. Nu is er weer een klaar, Een zak met beenderen, ruw geschat 1000 pagina's. Het boek is nog niet verschenen en we weten niet hoe lang we er nog op moeten wachten want King wil na 18 jaar van uitgever veranderen: van Viking naar het volgende huis dat 17 miljoen dollar zal moeten betalen om hem met zijn manuscript binnen te halen.

Bij dit nieuws voelt men zich buitenman in de grote stad. Ik liep door de grote stad en telkens weer merkte ik dat ik dacht: 17 miljoen dollar! Nou ja, voor duizend pagina's. Dat is 17.000 dollar per pagina. Reken eens dat er 300 woorden op een pagina gaan, dan is het ongeveer 120 gulden per woord. Eigenlijk nog niet eens zo veel, als je een gegarandeerde bestseller schrijft. Ik zag een foto van Stephen King, twee jaar geleden genomen, nadat zijn Rose Madder (geen bestseller) was verschenen. Een keurige flinke man, midden veertig, netjes geknipt, coltrui en een niet goedkoop jek. Hij kijkt in de lens, zoals een schrijver in de lens moet kijken. Je ziet dat hij denkt. Maar waaraan? Een beetje agressief ook, hoewel ook weer niet zo dat je zou zeggen: hij overweegt hoe hij zijn volgende uitgever een poot gaat uitdraaien.

Een zak met beenderen gaat over een schrijver die niet meer kan schrijven doordat hij een writer's block heeft. Dat alleen al maakt nieuwsgierig: 1000 pagina's schrijven over iemand die een schrijfbelemmering heeft, en het dan nog zo spannend maken dat het een bestseller wordt. In The Shining is Jack Nicholson een schrijver die zijn innerlijke hindernis overwint door een heel boek dezelfde zin te schrijven: All work and no play makes Jack a dull boy. Een vondst. De film, die in zekere zin om deze herhaling draait, is een kassucces geworden. Ik dacht: 17 miljoen dollar. Ik wilde iets van King gaan lezen, en dus: naar Barnes en Noble, het grote boekenparadijs. Daar hadden ze Desperation, een kleine 700 pagina's over de eenzaamste plek op aarde, ergens in Nevada. Het begint met een man en een vrouw, op weg daarheen. De vrouw ziet plotseling een dode kat op een verkeersbord langs de weg gespijkerd. Ik kon me voorstellen dat je blijft lezen maar Desperation kostte 7 dollar 99 plus belasting. Opeens had ik geen zin, tot de kapitalen van de schrijver bij te dragen, en 680 pagina's in de winkel lezen is teveel. Voor mij tenminste. Overal de grond, tegen de boekenkasten of in leunstoelen zaten, bij muziek van Händel of Mozart mensen boeken te lezen die ze niet wilden kopen. Ik keek nog even op pagina 452. Daar was sprake van een dode jakhals onder verdachte omstandigheden. Desperation terug in de kast. Er lagen er nog acht.

Om toch niet onverrichterzake weg te gaan, wilde ik in een boek gaan lezen dat ik al kende, en ik vond van Curzio Malaparte, The Skin. Las de vertrouwde zinnen van deze merkwaardige Italiaan. Toen was het mooi geweest. Op het ogenblik dat ik door de onzichtbare straal van de uitgang liep, begon het anti-diefstal-apparaat te piepen. Het personeel greep me, en ook nog iemand anders Die had het gedaan; een jongen van een jaar of 22. Hij had een boek gestolen, hij werd gevangen genomen. Het boek: Desperation. Zou Stephen King van zo'n gebeurtenis op de hoogte worden gesteld?