Léotard heeft haast om naam te zuiveren

Voor François Léotard leek tien jaar geleden de weg naar het presidentschap open te staan. Nu wordt hij meegesleept in de politieke toendra van het zonnigste département van Frankrijk, Le Var. Zijn politieke rol is nog niet uitgespeeld en dus moet zijn naam snel worden gezuiverd.

PARIJS, 31 OKT. De hitte was eind mei niet te harden onder de olijfbomen even buiten Fréjus. De dorst bij de geïnviteerden was zo algemeen dat de pastis op was voordat de eregast van de verkiezingspaella was gearriveerd: de fans hadden geduld, ze wisten dat François Léotard vocht voor zijn Kamerzetel. Een half jaar later vecht hij voor zijn reputatie.

Dat is de bizarre tussenstand in een aaneenschakeling van onnatuurlijke sterfgevallen, maffiageruchten, strafklachten, politieke manoeuvres en universeel gestuntel van justitie. De man voor wie amper tien jaar geleden de weg naar het presidentschap open leek te staan, wordt nu meegesleept in de politieke toendra van het zonnigste département van Frankrijk, Le Var. De Côte d'Azur kent daar, van Saint-Raphael tot voorbij Toulon, een lage levensverwachting voor staatslieden.

De streek werd in februari 1994 opgeschrikt door de moord in Hyères, niet ver van Toulon, op het parlementslid Yann Piat. Zij werd door twee mannen op een motorfiets bij klaarlichte dag doodgeschoten; haar chauffeur ontsnapte aan de dood, haar computerbestanden bleken later gewist. De commando-operatie wordt door justitie toeschreven aan de lokale georganiseerde misdaad, die connecties pleegt te onderhouden met de Italiaanse maffia.

Logische opdrachtgevers zijn nooit gevonden. Totdat een boek van twee journalisten uit de regio de knuppel in het hoenderhok gooide: verborgen achter de schuilnamen 'De Inktpijlvis' en 'De Autoped' werden de landelijk bekende politici uit de streek, François Léotard en mede-oud-minister Jean-Claude Gaudin aangewezen als opdrachtgevers. Zij zouden door Piat betrapt zijn op illegale onroerend goed-transacties die zij als burgemeesters van Fréjus, respectievelijk Marseille hadden ondernomen.

De Rivièra is gewend aan dit soort verhitte scenario's - het uiterst dubieuze regime-Médecin in Nice is vervangen door het nauwelijks minder omstreden bestuur van de ex-Front National burgemeester Jacques Peyrat, de vorige burgemeester van Cannes zucht nog steeds onder de last van een justieel onderzoek naar casino-fraude. Frankrijk keek wel op van de beschuldiging aan het adres van gerespecteerde ministers onder de premiers Chirac en Balladur (Léotard), respectievelijk Juppé (Gaudin, binnenlandse zaken).

De heren bevinden zich na de verkiezingsnederlaag van rechts weliswaar in de oppositie, maar vooral Léotard heeft nog forse landelijke ambities. Hij nam na een harde strijd het voorzitterschap van de tweede politieke groepering op rechts, de centrum-liberale UDF, over van Valéry Giscard d'Estaing. Hij trok zich onlangs terug uit het burgemeesterschap van Fréjus om de handen vrij te hebben voor de strijd om het voorzitterschap van de grote en belangrijke regio Provence-Alpes-Côte d'Azur.

De regionale verkiezingen beloven volgend voorjaar hard en verrassend te zijn: met het afbrokkelen van de rechtse coalitie UDF-RPR (Chiracs neogaullisten), kunnen alle bestaande verhoudingen veranderen. Het extreem-rechtse Front National staat na de stedelijke successen in Toulon, Vitrolles, Marignane en Orange gereed om er met meer rechtse kiezers vandoor te gaan - in de eerste plaats aan de Middellandse Zee, waar Jean-Marie Le Pen zelf kandidaat is voor het regio-voorzitterschap. Tegenover François Léotard. Vandaar dat alle beschuldigingen onvermijdelijk politiek gewogen worden. Ook die van moord.

Daarom heeft Léotard haast zijn naam te zuiveren. Hij won deze week een eerste kort geding tegen de schrijvers van het Yann Piat-boek, waarna de uitgeverij Flammarion het boek maar helemaal uit de handel heeft genomen. Het vonnis verbood alleen publicatie van dertien pagina's die Léotard en Gaudin impliciet beschuldigden. De auteurs hebben dat niet kunnen waarmaken. De eerste 50.000 exemplaren zijn verkocht, een uitgeverij in nood heeft in ruil voor zijn eigen naam wat verdiend ten koste van de reputatie van twee politici.

Of de aantijgingen ook maar een procent juistheid bevatten, dat blijft onzeker. Het is die knagende twijfel waar Léotard zich nu woedend over maakt. “Mij verwijten dat ik in mijn eigen regio geen orde op zaken heb gesteld?”, tierde hij gisteren op de radio. “Waar zien ze mij voor aan? Ik ben de politie niet, ik ben de justitie niet!” Léotard heeft nu verder teruggeslagen met een verontwaardigd boek, zijn zevende als politicus. Pour l'Honneur heet het eenvoudig. “Als de waarheid eenmaal uitkomt zal onverschilligheid mijn deel zijn”, verzucht hij erin. Manipulaties, insinuaties en een algemene afkeer van de politiek en wantrouwen tegen de rechtsstaat: “Door zich te schikken in die algemene onverschilligheid draagt iedereen bij aan het klimaat waarin 'iedereen verrot, iedereen schuldig' de enige waarheid blijft. (...) Daarin schuilt de echte overwinning van het Front National.”