Grootste sculptuur Niki de Saint Phalle

ROTTERDAM, 31 OKT. De Franse kunstenares Niki de Saint Phalle heeft voor de stad Rotterdam de grootste sculptuur uit haar oeuvre ontworpen. Haar dertig meter hoge Nana, een zwangere vrouwengestalte, moet straks als boegbeeld van het Imax-gebouw in de richting van de Coolsingel turen.

In de Nana, een driedimensionale mozaïek van gekleurd spiegelglas met een enorme buik en een net zo grote bilpartij, zal een deel van het Asklepion of 'Magic of Life' worden gehuisvest. Het Asklepion, vlakbij de Erasmusbrug, wordt een 'high-tech'-themapark over het menselijk lichaam, te financieren door gemeente, fondsen en particulieren.

Op alle vier Asklepion-etages zullen de zalen overlopen in Nana's hoofd, borsten, buik en benen. Via de tepels van het beeld, dat zich gedeeltelijk achter de gevel voortzet, kijken de bezoekers uit over de skyline van het stadscentrum. Aangezien de basisfinanciering rond is, kan met de 36 miljoen gulden kostende vernieuwing en inrichting van het Imax-pand na gemeentelijke goedkeuring van de ingediende bouwplannen eind volgend jaar een begin worden gemaakt.

Initiatiefnemers van het beeld zijn de gemeentelijke projectmedewerkers Corrie Wolfs en Jan Janssen, nauwbetrokken bij de totstandkoming van het themapark. Op hun kantoor glinstert alvast een meter hoge maquette van de sculptuur, gecomponeerd uit stukjes lichtblauw, rood en geel spiegelglas. Het idee bestond al geruime tijd om aan het Asklepion een kolossale mensfiguur te verbinden. Een recent bezoek aan het beeldenpark van Niki de Saint Phalle in Toscane deed beide betrokkenen op jacht gaan naar een Nana.

“Ik ben veertien dagen in Toscane geweest”, vertelt Wolfs. “Toen ik naar huis terugging, had Niki haar ontwerp af. Bij gezondheidszorg voelt zij zich zeer betrokken. Ze kampt met haar eigen gezondheid, omdat door het vroegere, veelvuldige gebruik van polyesther haar longen zijn aangetast. En onlangs heeft ze niet alleen een boek over aids gemaakt, maar ook een videofilm die bij wijze van voorlichting op Franse scholen wordt vertoond.”

Niki de Saint Phalle kreeg vooral bekendheid in de jaren zestig toen zij in Stockholm tentoonstelllingsbezoekers via de vagina van een liggend vrouwenbeeld (later vernietigd) een ruimte liet betreden. Naast het Centre Pompidou zijn beelden van haar bij een vijver gegroepeerd. Haar werk is in vele museumcollecties vertegenwoordigd. Ze maakt nu ook zogenaamde 'tableaux vivants', schilderijen waarvan onderdelen kunnen bewegen.

Bij uitstek in haar Toscaanse mozaïekbouwsels demonstreert De Saint Phalle haar streven om te bewijzen dat ook vrouwelijke kunstenaars tot het maken van monumentale werken in staat zijn. In een van deze grillige sculpturen, gebaseerd op mens- en dierfiguren, bracht ze ook een uit stukjes spiegelglas opgebouwde kapel onder - een eerbetoon aan haar in 1991 overleden echtgenoot, de Zwitserse beeldhouwer Jean Tinguely.

In de begroting van de Imax-plannen, nu een kwakkelende grootscherm-bioscoop, is ruim twee miljoen gulden gereserveerd voor een sculptuur. Half november, als de drie assistenten van de in San Diego woonachtige Niki de Saint Phalle de eventuele uitvoering van het beeld in Rotterdam bespreken, moet duidelijk worden of die twee miljoen toereikend zijn. “De kunstwereld heeft al positief gereageerd en we zijn al in de weer om sponsors te vinden”, aldus Wolfs. Afhankelijk van die inkomsten, zal Niki de Saint Phalle worden gevraagd om, net als in Toscane, ook een ontwerp voor een binnenruimte te maken.

Films, video's, interactieve media en tweehonderd speciale 'exhibits' moeten de jaarlijks te verwachten 250.000 Asklepion-bezoekers langs en door de menselijke lichaamsfuncties leiden. In Nana's hoofd is een 'braintheatre' gepland, in haar borsten een 'harttheatre' en in haar meer dan bolle buik een 'wombtheatre'. In het roodkleurige 'wombtheatre' kan men vanuit diepe fauteuils via het filmdoek de ontwikkeling van de foetus volgen en ook de geluiden horen die men als embryo te incasseren krijgt. In het 'braintheatre' moet een virtual-reality-achtige wereld van anamorfosen en illusies gestalte krijgen. “Het harttheatre mag soft en erotisch zijn”, aldus Wolfs, die voor de vervaardiging van de speciale 'exhibits' - interactieve tentoonstellingsonderdelen - in contact staat met een Zwitsers attractiebureau. Het vernieuwde Imax-gebouw wordt gecompleteerd met een dakterras, genesteld in de horizontaal uitwaaierende haardos van Nana. De Imax-bioscoop zal films over alle mogelijke facetten van het lichaam vertonen.

Het Asklepion wil samenwerken met onder meer het gelijksoortige Domus-centrum in het Spaanse La Coruna. Amerika kent verschillende van dergelijke themacentra. Naar rariteiten op sterk water, waar menig wetenschapsmuseum graag mee pronkt, zal men in Rotterdam vergeefs zoeken. “We willen hier beslist geen medische, klinische sfeer creëren”, zegt Wolfs, “want het gaat ons niet om ziekten, maar om een beter gezondheidsbewustzijn. En wie is er niet met zijn gezondheid bezig?”