Familiebedrijf geeft buitenwereld weinig informatie; SHV fêteert met Makro-verkoop de aandeelhouders

ROTTERDAM, 31 OKT. Sinterklaas komt vroeg dit jaar bij de aandeelhouders van SHV Holding, de eigenaar van de Makro-winkels en van grote belangen in de energiesector (vloeibaar gas). Een principe-akkoord over de verkoop van de Europese Makro-winkels aan de zakenpartner Metro, een Duitse detailhandelsgigant, kwam deze week rond. Opbrengst? Tussen zo'n 4,5 miljard en bijna 7 miljard gulden, zo schatten financiële analisten nu.

Daarmee is de verkoop de op een na grootste in de geschiedenis van het Nederlandse bedrijfsleven. SHV hoeft alleen Unilever voor te laten gaan, die voor 15 miljard gulden zijn divisie chemische bedrijven van de hand deed aan de Britse chemiereus ICI.

De schattingen van de analisten lopen zo wijd uiteen door het gebrek aan gedetailleerde informatie over de transactie. SHV is een besloten familiebedrijf, dat de buitenwereld slechts spaarzaam op de hoogte houdt van zijn financiële reilen en zeilen en vooral van zijn strategische bedoelingen. “Mondiale ontwikkelingen op het gebied van de distributie” was het argument dat SHV aanvoerde.

De verkoopprijs wordt door analisten geschat op ongeveer 30 procent van de omzet, die dit jaar op zo'n 15 miljard gulden kan bedragen. De 30 procent is een gebruikelijk percentage bij de verkoop van winkelketens in stagnerende markten als West-Europa. Maar in groeimarkten als Zuid-Europa en Oost-Europa, waar het merendeel van de Makro's staan, kan dat percentage oplopen tot 40 of 50 procent. Eerdere taxaties waren overigens een stuk lager dan de ondergrens van 4,5 miljard die nu uit de bus komt.

Met een omzet van bijna 30 miljard gulden in 1996 en bijna 67.000 medewerkers geldt SHV, dat officieel op de Nederlandse Antillen is gevestigd, als het grootste Nederlandse familiebedrijf. De grootste aandeelhouder is de familie Fentener van Vlissingen, die de meerderheid heeft, maar alles bij elkaar zouden zo'n duizend aandeelhouders uit acht families tot de SHV-beleggers behoren.

De Duitse Metro is wel beursgenoteerd, maar wacht met meer informatie tot 18 december als ook de raad van commissarissen zijn fiat heeft gegeven. SHV kondigde de verkoopplannen met Makro in juli aan. Metro en SHV hadden de Europese markt voor het Makro winkelconcept (geselecteerd publiek, goede bereikbaarheid, contant afrekenen en grootschalige verkoop) effectief verdeeld: in landen waar Makro was gevestigd, opende Metro geen concurrrende winkelformule te openen, terwijl Makro zich niet op Metro-territoir waagde. De stilzwijgende afspraak werd bezegeld met participaties over en weer: Metro had een belang van 40 procent in de Makro's, zoals Makro een belang van 40 procent had in een aantal Metro-winkels.

De beleggers op de Duitse effectenbeurs reageerden eerder al positief toen duidelijk werd dat Metro de gedoodverfde kandidaat was voor Makro. Financieel analist R. Stromeyer van zakenbank ABN Amro Hoare Govett verbaast zich daarover. In een recent rapport over de merites van de aandelen Metro noemt hij de positieve reactie misplaatst. SHV trekt zich juist terug uit de Europese Makro's omdat de groeivooruitzichten te gering zijn.

SHV “oriënteert” zich ook op de positie van de Makro-winkels in Latijns-Amerika en Azi'e. Bekend is dat de Amerikaanse keten Wal-Mart Stores belangstelling heeft voor dit onderdeel met een omzet van 6,5 miljard gulden in 1996.

Wat wil de SHV met de opbrengst van deze grote uitverkoop? Voor adviseurs en financiers is het gissen. Voor het geld hoeft SHV het niet te doen, suggereren financiële kringen. Inclusief bankleningen die direct kunnen worden opgenomen had SHV eind vorig jaar bijna 6 miljard gulden liquide middelen.

De suggesties concentreren zich op twee hoofdlijnen. SHV wil verder in de ontwikkeling als een energiebedrijf en keert daarmee terug naar de kern: het concern werd in de vorige eeuw opgericht als de Steenkoolenhandelsvereniging. De andere speculatie is dat het concern voldoende ondernemerspotentieel in de familiekring mist. In de jaren zeventig kende het bedrijf ook al eens een “stadhouderloos tijdperk”, waarin een manager van buiten de familie het heft in handen had. Daarmee samenhangt de mogelijkheid dat SHV nu geld vrijmaakt om de successiebelasting te betalen voor de overgang van de aandelen naar de volgende generatie.

Op korte termijn lijkt SHV na de verkoop een kleine bank te worden, die zijn geld moet beleggen. Dat is de familie niet vreemd: tot in de jaren vijftig had de familie de beleggingsmaatschappij Unitas, die toen samenging met de Robeco beleggersgroep.