De spanning van schuldig eten

Jonathan Rosen: Eve's Apple. Granta Books, 309 blz. ƒ 40,15

Eve's Apple, de debuutroman van de New-Yorkse schrijver Jonathan Rosen, leest als een spannende detective. Maar het gaat niet over een moord, en er is geen dader. Het draait om een mysterie, en een obsessie.

De verteller, Joseph, kust zijn vriendin Ruth en merkt dat ze net stiekem heeft overgegeven. Wat is er aan de hand? Hij weet dat ze problemen met eten heeft en dat ze in haar jeugd is behandeld voor anorexia nervosa. Hij beseft dat er iets ernstigs met haar aan de hand is, maar het is voor hem een onbekend terrein, een mysterie. Hij leest haar dagboek en komt erachter dat ze een ongelooflijk slecht beeld van zichzelf heeft, dat ze bij vlagen heel veel eet en zich daar erg over schaamt. Hij vraagt advies aan een psychiater, Dr. Flek - de vriend van Ruth's moeder - en leest zich in de bibliotheek suf over alles wat met eetstoornissen te maken heeft. Dat verzwijgt hij op zijn beurt voor Ruth, omdat het zo gevoelig ligt. Die opeenvolging van heimelijkheden geeft, samen met de verwoede pogingen van Joseph om het raadsel op te lossen, het boek de spanning van een thriller. Uiteindelijk blijkt Joseph's obsessieve fascinatie met Ruth's ziekte te maken te hebben met een traumatische gebeurtenis uit zijn verleden die hij nooit heeft kunnen verwerken.

Rosen geeft een mannelijke kijk op een typisch vrouwelijk onderwerp, dat weliswaar door mannelijke psychiaters vaak - ontoereikend - is beschreven maar in de literatuur vooral bij vrouwen aan de orde komt. Het boek toont het onbegrip van mannen voor anorexia en bulimia nervosa, en de moeite die het kost om er in een relatie mee om te gaan. Een maaltijd is nooit onbezorgd, eten is per definitie beladen. De ziekte schept een afstand tussen Joseph en Ruth. De schat aan informatie die de lezer via Joseph krijgt en de verklaringen en filosofieën waarmee de wijze Dr. Flek Joseph probeert te helpen, maken het mysterie van de ingewikkelde verstandhouding van vrouwen met voedsel alleen maar groter. Zo merkt Flek op dat Eva de eerste vrouw was die iets at wat ze niet had moeten eten - waardoor voedsel voor vrouwen vanaf het begin met schuldgevoelens beladen is - maar gelooft Ruth dat de appel bij Eva in de keel bleef steken en Adam de eigenlijke appeleter was.

Meer nog dan over eetstoornissen gaat de roman over de psychologie van een relatie. Ruth denkt in Joseph een substituut gevonden te hebben voor haar moeder, die veel afwezig was toen ze opgroeide en haar nodig had. Joseph meent dat hij daarvoor inderdaad de aangewezen persoon is: hij zorgt graag voor haar, hij wil haar genezen. Maar later ziet hij dat hij zijn motieven eigenlijk niet zo zuiver zijn. Hij beseft dat hij Ruth's tragische uitstraling al vanaf het begin aantrekkelijk vond, en dat zijn liefde voor haar minder onbaatzuchtig is dan hij zou willen: 'Misschien, al ril ik bij de gedachte, wilde ik dat haar ziekte terugkwam zoals het was toen ze een tiener was en eten helemaal had opgegeven. (..) En misschien ook (alhoewel ik me schaam het te bekennen) wilde ik iets leren van Ruth, haar bestuderen, ziek, want Ruth wist iets of belichaamde iets waarvan ik voelde, vaag, dat het van vitaal belang voor mij was.'

De roman heeft duidelijke gebreken. Rosens stijl is prettig kalm, maar soms al te kabbelend. Sommige formuleringen - zoals 'my heart was racing' op nerveuze momenten - keren vaak terug, en er zijn geen zinnen zo bijzonder dat ze je bijblijven. Daar weegt tegenop dat Rosen verstandige, behartigenswaardige dingen zegt die de lezer aan het denken zetten over een complexe, duistere zaak, waarin de slachtoffers gemakkelijker te identificeren zijn dan de daders.