Taxichauffeurs wars van nieuwe regels

Uit alle delen van het land zijn vanmorgen taxichauffeurs naar Amsterdam gereden om te protesteren tegen nieuwe plannen van minister Jorritsma (Verkeer) voor hun branche. De consument vaart er wel bij, maar de chauffeurs zien dat anders. Verandering is 'oorlog', menen zij.

AMSTERDAM, 30 OKT. Taxichauffeur Piet (hij wenst geen achternaam op te geven) loopt zich te ergeren aan “de publieksvriendelijke” actie van de vierhonderd taxichauffeurs uit de grote steden die vanochtend een uur lang het Waterlooplein in Amsterdam blokkeerden. De forse taxichauffeur met zilveren ketting om was liever met alle chauffeurs naar Friesland gegaan om “eens even spontaan een bezoek aan het huis van Jorritsma” te brengen. Of anders een flinke blokkade voor het Gemeenschappelijk Administratiekantoor. Want daar moeten volgens deze Piet de meeste taxichauffeurs heen als de plannen van minister Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) doorgaan.

De taxi wordt volgens minister Jorritsma nog te veel als een luxe ervaren. Als de drempel om een taxi te nemen niet lager wordt, komen automobilisten nooit hun auto uit, zo is de gedachte. Marktwerking is daarvoor de oplossing, meent Jorritsma. Daarom wil ze de overheidsbemoeienis met aanbod en tarieven grotendeels loslaten.

De taxichauffeurs van de toekomst moeten volgens haar vrij zijn in het bepalen van zijn tarieven. Om de klant te beschermen tegen exorbitant hoge prijzen, zal voorlopig nog wel een maximumtarief gelden. Jorritsma twijfelt aan het 'pingelend vermogen' van de Nederlandse consument. Voorafgaand aan elke rit met de chauffeur onderhandelen, vindt zij geen aantrekkelijk idee. Daarom zullen taxichauffeurs via folders en vermeldingen aan de buitenkant van hun auto moeten aangeven welk tarief ze berekenen. Na elke rit krijgen klanten voortaan een kassabon.

Jorritsma wil verder dat de regionale vervoersgrenzen verdwijnen. Daardoor kunnen Utrechtse chauffeurs bijvoorbeeld ook in Amsterdam klanten zoeken. Ook wil zij dat het maximum aantal taxi's per stad vervalt en dat elke chauffeur voortaan zelf kan bepalen op welk moment van de dag hij wil rijden. De verplichting voor vergunninghouders om hun taxi 24 uur per dag beschikbaar te hebben, komt dan te vervallen.

Kabinet en Kamer staan achter de plannen van Jorritsma en de ambtenaren op het ministerie van Verkeer en Waterstaat werken druk aan een concept-tekst van de nieuwe Wet personenvervoer. Maar volgend jaar april al wordt de eerste stap naar meer marktwerking gezet.Iedere chauffeur die een rijbewijs, een geneeskundige verklaring en bewijs van goed gedrag kan overleggen, kan dan een zogenoemde chauffeurspas aanvragen en met een goedgekeurd voertuig als taxi gaan rijden.

“Het wordt een rotzooitje”, zegt de directeur van de Amsterdamse Taxicentrale, D. Grijpink. De taximarkt zal volgens hem worden overstroomd met “part-timers, die hun graantje komen meepikken als het druk is”. Grijpink: “Tijdens de daluren mogen onze chauffeurs de restjes wegrijden.” Het idee om aan de buitenkant van de taxi het gevraagde tarief te vermelden, noemt Grijpink “lachwekkend”. De prijs voor een rit is nu opgebouwd uit een eerste aanslag, een kilometertarief en een wachttarief. “De klant moet voortaan een rekenmachine meenemen om de ritprijs te berekenen.”

De boze taxichauffeurs op het Waterlooplein voorspellen dat het dan gedaan is met de rust op de taxistandplaatsen. “In Stockholm en New York heeft deregulering tot complete taxi-oorlogen geleid met doden en al”, aldus actieleider B. Middelberg.

In Nederland rijden volgens gegevens van de brancheorganisatie KNV Taxi 20.000 taxi's en er zijn 23.000 mensen werkzaam in de branche. Uit onderzoek van de consumentenbond uit 1992 blijkt dat 64 procent van de ondervraagden de taxi te duur vindt. De Consumentenbond vindt het goed dat met de plannen van Jorritsma de klant de vrijheid heeft om te kiezen voor een goedkope rit in een minder luxe taxi. “De klant kan dan bij wijze van spreken kiezen voor een rokende, sjofel geklede chauffeur die met zijn arm uit het raam zijn Opel Kadett bestuurt, in plaats van een niet-rokende chauffeur in pak in een glimmende Mercedes die een hogere prijs vraagt”, zegt een woordvoerder van de Consumentenbond.

Maar als vergunninghouders niet meer gehouden zijn aan een 24-uursrooster, zal dat grote gevolgen hebben op het platteland, zegt secretaris E. Elvers van KNV Taxi. De bedrijven daar zullen dan voortaan “om zes uur de tent gaan sluiten en dan blijft Tietjerkstradeel van taxi's verstoken”. Provincies hebben om deze reden gezamenlijk hun zorg over de plannen uitgesproken. “Een hele slechte zaak voor het platteland. De plannen vergroten het isolement van afgelegen gebieden”, zegt de Groningse gedeputeerde E. Fennema (Verkeer en Vervoer). Hij verwacht dat de taxibedrijven vooral rond de stad Groningen hun werk zullen gaan doen en de kleine dorpen mijden, zeker 's avonds en 's nachts. “We hebben al problemen om de bevolking op het platteland vast te houden.” Jorritsma heeft de provincies erop gewezen dat ze via openbare aanbestedingen het taxivervoer op het platteland kunnen veiligstellen. Maar volgens Fennema hebben provincies daar helemaal geen geld voor.

Even na elven klimt burgemeester Patijn van Amsterdam op het Waterlooplein op de laadklep van een vrachtwagen. “Wie is die man?”, roept een taxichauffeur hard. Maar even later krijgt Patijn veel bijval. Hij is het met veel van de bezwaren van de actievoerders eens. 'Gelegaliseerde snorders, part-timers en taxi-nomaden (...) zullen als een vlooienplaag over de Amsterdamse stad uitwaaien', zo staat het in de petitie die hij van de taxichauffeurs kreeg. Op grote schaal vergunningen verstrekken, zoals Jorritsma wil, zal volgens Patijn tot grote problemen in Amsterdam leiden. “De regio moet zelf bepalen hoeveel taxi's er nodig zijn. Daar gaat Jorritsma niet over.”