Roemrucht verleden

“Haar appartement straalde altijd elegantie uit, maar het was ook buitengewoon privé”, zegt Peter Riva, de kleinzoon van Marlene Dietrich. “Ze liet altijd alleen haar beste vrienden en familie toe. Voor mij was een bezoek aan het huis altijd heel bijzonder.”

Riva (47) spreekt namens de familie over Dietrichs appartement op Manhattan, waarvan de inhoud aanstaande zaterdag in Los Angeles bij Sotheby's zal worden geveild. Marlene Dietrich (1901-1992) is vijf jaar geleden in Parijs overleden. Uit respect hield de familie het New-Yorkse pied-à-terre aan. Haar enige dochter Maria en haar vier kleinzonen brachten er hoogstens een paar weken per jaar door. Even is nog overwogen er een klein museum van te maken, maar dat bleek niet uitvoerbaar.

“We moesten daar drieduizend dollar servicekosten per maand betalen en dat was toch wel veel”, zegt Riva. “Ik zei tegen mijn moeder: 'Mam, het wordt tijd dat we de boel opruimen.' Mijn moeder voelde daar wel voor maar had geen zin het zelf te doen. Ze wilde al die spullen ook niet. Toen besloten we een veilinghuis in de arm te nemen.” Riva zegt dat de familie ook kleding en voorwerpen die ze in de loop der jaren van oma had gekregen en die alleen maar in de kast lagen naar de veiling heeft gebracht.

Op een mooie middag gaan we langs bij het appartement. 993 Park Avenue, appartement 12E, is het opgegeven adres. Twee stijve portiers in uniform willen ons wel van dienst zijn, zeggen ze, maar ze kunnen ons het appartement niet laten zien. “Zo werkt dat hier niet”, zegt de jongste met de snor. Er is niets meer te zien, zegt de dame bij Sotheby's, het appartement is helemaal leeg. Een kennis vertelt dat ze jaren geleden een verhouding had met de buurman van Dietrich. “Het is geen groot appartement”, zegt ze, “en een mooi uitzicht had ze ook niet.” Kleinzoon Peter beschrijft de woning als een ruim driekamerappartement met een keuken en twee badkamers.

Daar ontving de grande dame van onze eeuw haar vrienden en minnaars. Noel Coward was haar meest vertrouwde vriend, Burt Bacharach speelde en componeerde op de Blüthner maar alleen Yul Brynner deelde haar bed. Dietrich kocht het appartement in 1959 omdat haar dochter Maria er niet ver vandaan woonde. Ze ging regelmatig met de kleinkinderen uit wandelen naar Central Park. Ze was een populaire oma, voor wie geld kennelijk geen rol speelde. Peter en zijn oudere broer Michael mochten zomaar taxi's aanroepen.

Ze hadden niet echt weet van het roemruchte verleden van oma, die naam maakte in de speelfim Der Blaue Engel (1931) en daarna Hollywood veroverde. In 1939 liet ze zich naturaliseren tot Amerikaanse en tijdens de oorlog vermaakte ze de troepen. Haar lage stem, haar flirterige maar koele oogopslag en haar uitdagende gedrag brachten Dietrich nationale faam en maakten van haar ongetwijfeld de bekendste Duitse vrouw aller tijden. Parijs, Londen, Hollywood - de wereld lag aan haar voeten. Toen ze definitief neerstreek in New York was ze al 58 en wereldberoemd. Soms sprak een fotograaf haar op straat aan en vroeg beleefd of hij een foto mocht nemen van haar en de kleinzonen.

Dietrich heeft twintig jaar gebruik gemaakt van het appartement aan Park Avenue. Daarna verhuisde ze naar Parijs waar ze tot haar dood heeft gewoond. Toch hield ze het appartement in New York aan en dat was het enige thuis dat ze ooit heeft bezeten. Al die jaren bleven haar spullen staan in het appartement aan Park Avenue, alsof ze nog een keer terug zou komen. Het appartement is inmiddels voor 625.000 dollar verkocht. Sotheby's schat dat de te veilen inboedel 300.000 dollar zal opbrengen. Een Exakta fototoestel moet zestig tot tachtig dollar opleveren maar een Corot, die ze van Erich Maria Remarque heeft gekregen, is minstens 50.000 dollar waard. (“Koeien is alles wat hij me gaf”, zei Dietrich later.) Jassen, stola's, japonnen en broekpakken zijn voor weinig geld te krijgen. Een minkjasje zal worden ingezet op 100 dollar. Vreemd genoeg is er geen enkele smoking meer over. Verder zijn er overmorgen allerlei soorten memento's te koop zoals de sigarenkoker die Dietrich van Orson Welles cadeau kreeg en een geluksamulet die Jean Gabin van Dietrich heeft gekregen maar die hij teruggaf toen hij het uitmaakte. “My dearest Kraut”, schrijft Hemingway in een briefje.

“Marlene was een praktische vrouw”, zegt Peter Riva. “Wat ze nuttig vond, hield ze en anders gaf ze het weg.” Daarom had ze zeker zoveel koffers, tassen en valiezen, want Dietrich was haar hele leven op reis. Pas na haar dood kwam ze terug in Berlijn, waar ze voor het eerst in vijftig jaar niet meer met hoon werd ontvangen.