Een heilige op de schoorsteenmantel

Glerum, Westeinde 12, Den Haag. Tel. 070-3560165.

Kijkdagen 30 okt t/m 2 nov, dagelijks 10-16u. Veiling: 3 nov, vanaf 19u30.

Temidden van de selectie beelden die het veilinghuis Glerum op een tafel heeft uitgestald, valt mijn oog eerst op twee vrouwenfiguren. Het eerste is een nog geen twintig centimeter hoog beeldje in wittige grès-klei van een naakte vrouw met een spiegel in de hand. Met haar rechterhand verschikt ze iets aan haar haar. Ze gaat geheel op in haar uiterlijk, maar tegelijkertijd lijkt ze in gedachten mijlenver weg. Het andere beeldje is een grotere, primitieve afbeelding van de heilige Barbara, gehuld in een bruinrood kleed. Ze draagt twee van haar attributen: een gouden pauwenveer, of misschien een palmtak, in de ene hand en in de andere een toren met drie ramen als symbool van de heilige drieëenheid die zij zo vurig verdedigde. Ook de martelares is in gedachten verzonken, maar haar gezicht drukt droeve gelatenheid uit, alsof ze beseft welk gruwelijk lot haar te wachten staat.

Allebei hebben ze iets intrigerends en beide had ik graag op de schoorsteenmantel gezien, maar die droom werd al direct de grond ingeboord. Het vrouwenbeeldje bleek van dr. Joseph Mendes da Costa (1863-1939), een van de vernieuwers in de Nederlandse beeldhouwkunst uit het begin van deze eeuw, en heeft een geschatte waarde van 10 tot 15.000 gulden. De martelares Barbara, een gepolychromeerd houten beeld uit de 17de eeuw van een onbekende Spaanse maker, is iets bereikbaarder, maar heeft toch nog een richtprijs van 3800 tot 4800 gulden.

Beide beelden worden op 3 november aangeboden op een speciale avondveiling van beeldhouwkunst, van de 16de eeuw tot heden. In totaal passeren 156 lotnummers de revue, inclusief circa dertig tuinbeelden. Het komt zelden voor dat er een veiling van alleen sculpturen wordt gehouden. Meestal gaan ze samen met de schilderkunst uit een bepaalde periode. Volgens Glerum is voor deze speciale veiling gekozen wegens een toenemende belangstelling voor beeldhouwkunst, waardoor ook de prijzen een stijgende lijn vertonen. “Veel grote kunstverzamelaars willen graag een combinatie maken van kunst aan de muur met beeldhouwwerken”, vertelt Claire Steinmetz, die de coördinatie in handen heeft. “Maar er zijn ook mensen die zich nog niet realiseren dat ze in plaats van een schilderij ook een beeld kunnen kopen dat je overal neer kunt zetten. Daarom ook wilden we de aandacht richten op beeldhouwkunst.”

Het meeste is ingebracht door Nederlandse particulieren. “We hebben één advertentie gezet en daar zijn veel reacties op gekomen. Er hebben zich zo'n honderd inbrengers gemeld. Er waren mensen bij die al jaren iets wilden verkopen en in deze gespecialiseerde veiling een aanleiding zagen. Maar er is ook veel afgewezen. We hebben streng geselecteerd op kwaliteit en daarbij ook experts van buiten geraadpleegd.”

Voor deze veiling is een catalogus op half formaat gemaakt met van alle beelden een afbeelding, één per pagina. Op de cover prijkt een zittend aapje van slechts 7,6 centimeter hoog en geschat op 8 tot 12.000 gulden, ook van de hand van Mendes da Costa, die eind vorige eeuw een serie dierfiguurtjes maakte. Een meer gestileerd aapje uit zijn latere periode moet 15 tot 20.000 gulden opbrengen.

Het oudste beeld is een lachende madonna met kind van de Franse school uit de 16de eeuw (6 tot 8000 gulden). De prijzen variëren van enkele honderden guldens tot een ton maximaal voor een monumentaal beeld van een paardentors, in 1975 gemaakt door Arthur Spronken. Hij maakte een vervaarlijk kijkend dier met een onevenredig zware nekpartij, uitgevoerd in gepatineerd brons en 2,4 meter hoog. Van Spronken komt ook een danseres zonder hoofd onder de hamer.

Vooral de 20ste eeuw is sterk vertegenwoordigd. Er zijn namen bij van bekende Nederlandse beeldhouwers als Mari Andriessen, Hildo Krop, Charlotte van Palland, Kees Verkade, Han Wezelaar en Nic Jonk. Twee beeldjes van Hans Bayens, een model voor een Theo Thijssen-monument en Twee staande figuren aan een toog, komen uit de nalatenschap van de architect J.J.P. Oud. Ook Karel Appel is van de partij met een van zijn kleurig beschilderde houten sculpturen: Personage gay (25 tot 35.000 gulden).

Glerum verwacht veel belangstelling. De veiling is in de avonduren om zoveel mogelijk particuliere kopers te trekken, overdag zijn eerst nog 19de-eeuwse schilderijen aan de beurt. “We moeten nu afwachten hoe de veiling verloopt', zegt Claire Steinmetz. “Als het een succes wordt, doen we het volgend jaar weer.”