Beursturbulentie heeft ook haar heilzame effecten

De turbulentie op de internationale beurzen heeft beleggers de stuipen op het lijf gejaagd. Toch zijn er ook heilzame effecten.

ROTTERDAM, 29 OKT. En dan nu het goede nieuws uit Azië. De schokgolven die de financiële crisis in dat deel van de wereld de laatste dagen door de internationale effectenbeurzen jaagt, heeft ook zijn gunstige kanten. Hoewel de analyses, commentaren en rechtvaardigingen met de dag meevariëren met de stand van de aandelenkoersen, is de laatste dagen een aantal zegeningen te destilleren die de turbulentie - en zijn Aziatische oorzaak - hebben voor de wereldeconomie.

Dit jaar zou er voor het eerst sinds 1989 (met een kort intermezzo in 1994) sprake zijn van een gelijktijdige hoogconjunctuur in alle belangrijke economische regio's van de wereld. Van Japan werd al de afgelopen maanden duidelijk dat daar de verwachte economische groei tegenvalt. Het officiële streefcijfer van 2 procent groei zal, zo hebben zowel het economisch planbureau als het ministerie van Financiën inmiddels al toegegeven, niet worden gehaald.

Ook in de rest van Azië, van Zuid-Korea tot Indonesië, zal als gevolg van devaluaties, hogere rentes en dalende prijzen van aandelen en onroerend goed, sprake zijn van een flink mindere economische groei. De Aziatische Ontwikkelingsbank stelde twee weken geleden de prognoses voor de regio al neerwaarts bij voor dit jaar, van 7,3 procent procent naar 4,9 procent. En dat was nog voor Hongkong in de problemen kwam.

Daarmee is de gelijktijdige mondiale hoogconjunctuur een achterhaald idee geworden. En dat is van belang voor de prijzen van zaken waar een grote gemeenschappelijke vraag naar dreigde te ontstaan: met name grondstoffen en kapitaal. De devaluaties in Zuidoost-Azië maken bovendien de door de regio geëxporteerde goederen goedkoper voor de importeurs, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten en Europa.

Deze twee bij-effecten van de Aziatische crisis kunnen zo een drukkend effect hebben op de inflatie in het Westen, en daarmee op de rentestand. Hoewel inflatie in Europa op dit moment over het algemeen nog geen probleem is, worden de vooruitzichten er gunstiger door. In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië (en Nederland), waar de economie op volle toeren draait, is het signaal van directer belang.

Mogelijke oververhitting van de economie is daar het gesprek van de dag. De gestegen beurskoersen spelen daar een belangrijke rol bij. Omdat een steeds groter deel van het publiek is gaan beleggen in aandelen, hebben de gestegen koersen het vermogen van consumenten hoog opgejaagd. Sterk oplopende consumptieve bestedingen zijn een belangrijke factor geweest achter de economische groei en de angst voor oververhitting.

Dalende beurskoersen hebben een drukkend effect op de consumptieve bestedingen. In de VS wordt geschat dat een flinke beurscorrectie al gauw een vijfde van de consumptieve bestedingsgroei afschaaft. In Nederland, zo rekende De Nederlandsche Bank vorige week voor, kost een koersdaling van 20 procent op de wereldwijde effectenbeurzen de economie de eerstvolgende jaren tot 0,2 procentpunt aan economische groei per jaar.

Of de beurskoersen dalen of niet, doet daarbij opmerkelijk genoeg niet erg ter zake. Dat de koersen flink blijven fluctueren wel. De consument zal zijn beursvermogen als minder vanzelfsprekend inschatten, en dus ook minder geneigd zijn er al vast een deel van te besteden: morgen is hij het misschien allemaal weer kwijt.

In de VS blijkt de combinatie van lagere inflatievooruitzichten uit 'Azië' en minder uitbundige consumptieve bestedingen door 'Wall Street', aan kracht te winnen tegenover de doemvariant die even goed uit de Azië-crisis te destilleren valt: het effect op beurs en economie van tegenvallende bedrijfswinsten en teruglopende consumptieve bestedingen.

Alan Greenspan, de president van de Amerikaanse centrale banken, zal zich vanavond tegenover het Amerikaanse Congres uitspreken over de economie en het rentebeleid van de bank.

Zal hij de rente in de VS verhogen om de economie wat af te remmen, of heeft de 'markt' het temperende werk de laatste weken en dagen al voor hem gedaan? Beleggers gaan blijkbaar uit van het laatste.