Presumed Innocent

Presumed Innocent (A. J. Pakula, 1990, VS). Ned.3, 19.50-22.00u.

Harrison Ford (1942), beroemd geworden als Han Solo en Indiana Jones, lijkt geknipt voor het soort personage waarin Alfred Hitchcock eertijds grossierde: de door valse beschuldigingen in het nauw gedrevene. Drie jaar voordat hij ten onrechte werd veroordeeld wegens moord op zijn vrouw in The Fugitive (Davis, 1993), speelde Ford in Presumed Innocent.

In dit mengsel van courtroom drama en whodunnit is hij een openbare aanklager die halverwege de film de hoofdverdachte blijkt te zijn in een zaak die hij zelf aan het uitzoeken is: de moord op zijn collega Greta Scacchi. Heeft hij het gedaan? Dat laat de film tot aan de laatste vijf minuten geraffineerd in het midden. Met dank aan heel ingetogen acterende Ford. Want óók het suggereren van ambivalentie beheerst hij als geen ander. Hij oogt zonder meer onkreukbaar, maar zou hij misschien dan toch in een vlaag van...?

Ondertussen verkrijgen we gaandeweg de film wel onomwonden zekerheid over de andere personages. Het uiterst geconcentreerde scenario (van Frank - Dog Day Afternoon - Pierson) werd gebaseerd op de bestseller waarmee voormalig officier van justitie Scott Turow in 1987 debuteerde en die naar verluidt vooral opzien baarde door de openhartigheid waarmee het gebruik van gynaecologisch bewijsmateriaal in de rechtszaal werd beschreven.

Net als het boek knaagt de film voortvarend aan de stoelpoten van de Amerikaanse rechtspraktijk. Vrijwel alle personages in Presumed Innocent kunnen zó aan de slag op de Amsterdamse effectenbeurs. Ze hebben boter op hun hoofd of deugen niet.

De rechter is chantabel, een advocaat maakt daarvan gretig gebruik, een rechercheur drukt bewijsmateriaal achterover en Fords chef jokt uit electoraal lijfsbehoud. En het betreurde lijk? Dat blijkt in leven het schaamteloze prototype te zijn geweest van de vrouw die zich naar de top copuleert en dit tegelijkertijd heel stijlvol weet te ontkennen (van dit soort mannelijke angstdromen heeft de film overigens nog meer in petto).

In een wereld waarin de waarheid niet altijd te achterhalen valt en juridische formaliteiten de doorslag geven, zal het recht lang niet altijd zegevieren. De boodschap wordt kalm, bijna onderkoeld gebracht, zoals het een intelligente publieksfilm betaamt. En ook Ford blijft er heel gelaten onder.