Europese sterfte-atlas; Nederland in kopgroep longkanker

ROTTERDAM, 28 OKT. De Nederlandse vestiging van de Wereldgezondheidsorganisatie in Bilthoven heeft gisteren een atlas van regionale sterfte in Europa gepubliceerd.

De atlas bevat kaarten waarop de sterfte aan de 18 meest voorkomende doodsoorzaken in 1980/81 en 1990/91 voor landsdelen zijn ingekleurd. Voor mannen en vrouwen zijn aparte kaarten opgenomen. Ook zijn er kaarten gemaakt waarop de verandering in sterfte aan bepaalde ziekten tussen de jaren 1980/81 en 1990/91 is weergegeven.

De verschilkaart voor longkanker bij vrouwen laat bijvoorbeeld zien hoe in vrijwel heel Europa de sterfte aan longkanker bij vrouwen tussen 1980 en 1990 is toegenomen. Onder Nederlandse vrouwen steeg de sterfte aan longkanker tussen 1980 en 1990 met 30 tot 60 procent, afhankelijk van de regio. Die toename is in Nederland groot, vergeleken met andere West-Europese landen. Hoewel Nederland op de sterftekaarten in de atlas meestal gunstig afsteekt bij andere landen ligt de sterfte door longkanker bij mannen en vrouwen in Nederland bijna op het niveau van Oost-Europese landen.

Op de verschilkaart voor longkanker bij vrouwen is in Finland, vooral Noord-Finland, het resultaat zichtbaar van een campagne tegen roken, drinken en voor gezond eten, die daar vanaf de jaren zeventig is gevoerd. RIVM-epidemioloog dr.ir. B.P.M. Bloemberg, verantwoordelijk voor de kaartpresentatie en de uitgave, wijst moeiteloos meer effecten van dit actieve interventieprogramma op andere kaarten aan.

De kaart met de sterfte aan hartaanvallen onder mannen in 1990 en 1991 illustreert dramatisch de vijfmaal hogere sterfte aan hartziekten in Rusland, vergeleken met Frankrijk en Spanje. De sterfte aan hartaanvallen in Noord-Europa is iets hoger dan in Zuid-Europa. Bloemberg: “We zien op die kaart mooi dat wat in de epidemiologie bekend is als de French paradox, de lage sterfte aan hart- en vaatziekten ondanks het roken en het vetrijke dieet van de Franse mannen, in feite grensoverschrijdend is tot in Italië en vooral Spanje en Portugal. In de noordelijke Franse regio's stijgt de sterfte al naar de hogere Nederlandse en Scandinavische waarden. De verschillen in sterfte worden voornamelijk veroorzaakt door culturele en welvaartsverschillen, vaak uit te drukken in eet-, drink- en rookgedrag, medische voorzieningen en milieu-invloeden.”

De atlas is een initiatief van het WHO European Centre for Environment and Health in Bilthoven. Dat centrum wilde regiosterftegegevens uit heel Europa kunnen vergelijken omdat daaruit wellicht milieu-invloeden op de sterfte te herleiden zouden zijn. De gegevens zijn nu beschikbaar voor onderzoekers. Nader onderzoek van het nu opgebouwde databestand moet duidelijk maken of die invloeden er zijn.

Het initiatief werd mede gedragen door de United Nations Economic Commission for Europe dat de sterfetecijfers uit alle landen verzamelde. Het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek nam deel wegens de ervaring die er is met de verwerking van grote bestanden met sterftecijfers en doodsoorzaken. RIVM-epidemiologen ten slotte produceerden de atlas op basis van de cijfers. De kaarten zijn in te zien op het internetadres www.euromort.rivm*** BRS DOCUMENT BOUNDARY ***