RO Theater geeft jonge regisseur Ivar van Urk een kans met klassiek stuk; Antonius is een aardige levensgenieter

Voorstelling: Antonius en Cleopatra, van William Shakespeare, door Het Oranjehotel ism het RO Theater. Vertaling, bewerking en regie: Ivar van Urk; kostuums: Lukas Kwant. Spel: Catherine ten Bruggencate, Michel van Dousselaere, Marcel Faber, Richard Gonlag, Mattijn Hartemink, Caroline van Houten, Leo Janssen, Carly Wijs. Gezien: 25/10 RO Theater, Rotterdam. T/m 1/11 aldaar; tournee t/m 6/12. Inl (020) 622 52 93.

Jonge regisseurs moeten een kans krijgen. Het is dan ook prijzenswaardig dat het RO Theater een van die jonge regisseurs nu de ruimte geeft. Ivar van Urk (1967) waagde zich al eerder aan klassieke stukken - en zijn Penthesilea naar Kleist bijvoorbeeld was niet erg ordelijk maar wel lekker heftig. Voor zijn regiedebuut bij het RO, gemaakt ook met een deel van zijn collectief Het Oranjehotel, geldt juist het omgekeerde: Van Urks Antonius en Cleopatra is bepaald niet heftig maar wel heel ordelijk.

Bedaard komen de personages op, vanachter een gemarmerd en enigszins doorzichtig paneel. Bedaard zoeken zij hun plaats op de bühne, waar de meesten ter plekke verstarren. Zo houdt Cleopatra's hofdame nummer 1 steeds haar armen amechtig omhoog terwijl nummer 2 ze minutenlang strekt. De titelfiguren hebben meer bewegingsvrijheid maar ook niet echt veel: keer op keer dwingt de regisseur hen, kennelijk ter onderstreping van hun uitzonderlijkheid, tot het beklimmen van een glazen verhoging. Op herhalingsdwang wijst ook de knalmuziek die ons aan het schrikken moet brengen - en daar maar matig in slaagt omdat het foefje na tien, twintig keer is uitgewerkt.

Merkwaardig dat Van Urk uitgerekend zo'n wíld toneelstuk aan zo'n strakke vorm heeft onderworpen. De vorm van Shakespeare's tekst is los en lijkt met z'n korte, ultra-jachtige scènes meer op Sturm und Drang dan op klassieke evenwichtskunst. Terecht, want Marcus Antonius, de eigenlijke held van het treurspel, is ook zijn evenwicht kwijt. Verscheurd wordt de Romeinse veldheer, althans bij Shakespeare zelf, tussen twee polen die allebei even hard aan hem trekken. De ene pool is Octavius Caesar, nog zo'n Romeinse veroveraar, met wie Antonius een pact heeft gesloten. Octavius leeft voor zijn vaderland; hij drinkt niet, geeft niet toe aan seksuele begeerten en marcheert altijd kaarsrecht op de volgende overwinning af. De andere pool is Cleopatra, koningin van Egypte. Zíj leeft niet alleen voor haar land maar ook voor het genot en de liefde. Antonius' verstand kiest voor Rome. Zijn hart echter blijft aan Egypte hangen en dat wordt hem noodlottig.

Van Urk houdt zich in zijn bewerking keurig aan de door Shakespeare geboekstaafde historie. De neergang en uiteindelijke zelfmoord van de twee hooggeplaatsten: we krijgen het allemaal uitgebreid en nagenoeg zonder coupures te zien en te horen. Waarom deed het mij dan niks? Met zijn dikke lijf, zachte G en goedmoedige uitstraling vertegenwoordigt Michel van Dousselaere bij uitstek het Bourgondische type. Zijn Antonius is een sympathieke levensgenieter, niets minder maar ook niets meer: van innerlijke verscheurdheid heb ik weinig gemerkt.

Dan doet Catherine ten Bruggencate het beter. Afhankelijk en dominant, oprecht en vals, kwetsbaar en kwetsend is haar Cleopatra. Als een schildpad trekt zij haar kopje terug in d'r koninklijke, van een oude slaapzak gemaakte jurk - of ze steekt haar hoofd juist zo energiek boven de slaapzakrand uit dat iedereen in haar omgeving ervan ineenkrimpt. En toch, daar Van Dousselaere zo'n slap tegenspel biedt, blijft de liefde tussen Cleopatra en haar Antonius merkwaardig bloedeloos. Net zoals de haat-liefdeverhouding tussen Antonius en Octavius Caesar (Richard Gonlag, met staartje) spanningsloos blijft.

In een parodie had dat gebrek aan tragiek wel gepast. Maar Van Urks voorstelling ís geen parodie, gezien de minimale dosis Humor & Venijn. Waarschijnlijk is Van Urk gewoon nog te jong om te weten wat hij met Antonius en Cleopatra wil. Om maar in godsnaam serieus genomen te worden nam hij zijn toevlucht tot smaakvol bedoelde stilering die voornamelijk stijfheid heeft opgeleverd.