Ouders moeten op de gang blijven als kinderen kunstwerk kopen

Honderden kinderen kochten dit weekeinde voor de eerste keer in hun leven kunst. Met geld van pappa en mamma op zak konden ze in Deventer, Rotterdam en Maastricht voor een schappelijke prijs een litho uitzoeken.

DEVENTER, 27 OKT. In een bovenzaal van het Centrum voor Muziek en Dans de Leeuwenbrug in Deventer hangen zestig litho's op kinderhoogte aan de muur. Kinderen lopen aandachtig langs abstracten, collages en zwart-wit tekeningen en een enkele gekleurde figuratieve voorstelling.

Voor ouders is de zaal taboe. Zij moeten op de gang wachten tot hun kind iets heeft gekocht. Zo'n tien kinderen zitten op de grond met waskrijt een litho na te tekenen. “Zo kunnen hun ouders zien wat ze gekocht hebben”, zegt M. Lubbers van de Stichting Kinderkunstmuseum. “Het natekenen dwingt de kinderen beter naar kunst te kijken.”

De kunstmanifestatie Muka-project die voor de tweede keer in Nederland werd gehouden, stelt kinderen in staat een begin te maken met het opbouwen van een kunstcollectie. Het Muka-project is een initiatief van twee Nieuw-Zeelandse zusjes die acht jaar geleden vonden dat kunst binnen het bereik van kinderen moest komen. De steenlitho's van gerenommeerde kunstenaars uit Nederland, Duitsland, België, Australië, Nieuw-Zeeland en Vietnam kosten vijfenvijftig gulden per stuk, ongeveer één tiende van de marktwaarde. De namen van de kunstenaars zijn afgeplakt om te voorkomen dat de kinderen van hun ouders het werk van een bepaalde kunstenaar moeten kopen.

Peter (13) en zijn broertje Kees (11) hebben weinig zin hun collectie uit te breiden. “Wij moesten van onze moeder hiernaartoe”, zegt Peter in het Rotterdamse World Trade Center. “Vorig jaar zijn we ook geweest en ze wil dat we een tweede litho kopen om die naast de andere te hangen”. Hun oudste broer hoefde niet mee, zegt Kees afgunstig. “Hij zei dat hij te veel huiswerk had.”

Zonder het geld van pappa of mamma is de animo bij kinderen om kunst te kopen vrijwel afwezig. Weinig kinderen hebben er zelfs maar een bijdrage van hun zakgeld voor over. “Ik heb geen geld”, meldt Jeroen (17) uit Soesterberg die met twee vrienden is meegekomen naar Deventer. “Althans niet in dit potje. Ik ga vanavond nog uit.”

Lang niet alle litho's zullen de muren van kinderkamers sieren. De tweelingbroers Teun en Jasper (16) komen een litho kopen voor de wachtkamer van de tandartspraktijk van hun vader. Zij stappen de zaal binnen met het vaste voornemen “de Mona Lisa eruit te halen” en ze zijn zwaar teleurgesteld als ze tot de ontdekking komen dat de litho's in een oplage van honderd tot honderdvijftig worden gedrukt. Dat elke litho in een eenmalige serie uniek is doordat deze een volgnummer krijgt, is voor de tweelingbroers nauwelijks een troost. Met minder dan “de nummer één” uit een serie nemen zij geen genoegen.

Naomi (11) weet net als veel andere kinderen nog niet of zij haar litho in haar slaapkamer gaat ophangen of in de woonkamer waar veel van haar eigen tekeningen hangen. Voor de broertjes Alex (9) en Stefan (7) is er geen twijfel waar de clown die zij samen hebben uitgekozen, moet komen te hangen. “In de gang, tussen onze kamers in, want hij is van ons allebei”, zegt Alex.

De eeuwige vraag wat kunst tot kunst maakt, kunnen ook kinderen niet beantwoorden. “Het is kunst, omdat het hier hangt”, zegt Viktor (9) in Rotterdam. “Het is kunst, omdat er de handtekening onder staat van een bekende tekenaar of schilder”, probeert Peter (13). Voor Daniël (12) is een litho pas echt kunst als de tekening “net niet klopt” met de werkelijkheid.

Litho's met veel kleuren zijn bij de kinderen minder populair dan je zou verwachten. Ezra (8) heeft haar oog laten vallen op een vlinder “die zo goed gemaakt is met zwarte verf”. De tweelingbroers Teun en Jasper die het aanbod in Deventer “te preuts” en “te leeg” vinden, aarzelen tussen een zwart-wit tekening van een stier en een zachtgroene litho. Daniël is sterk geporteerd van een tekening van een tafel met stoel. Alleen de kandelaar op de tafel heeft een streepje geel en een streepje rood. Precies genoeg, vindt Daniël. “Zonder kleur zou het te saai zijn en met meer kleur wordt het te druk.”

Kiezen de jongere kinderen voor afbeeldingen van dieren en voor vormen die zij menen te herkennen, de oudere kinderen willen juist een litho waarin zij meer kunnen zien dan één enkel plaatje. Floor (5) heeft een litho met een paard en een ruiter uitgekozen. “Mijn nichtje heeft in het echt zo'n bruin paard en die vond ik zo mooi.” Het paard past goed in haar kamer waar een poster hangt van de dierentuin Emmen met een giraffe erop. “Deze lijkt op een pakhuis”, wijst Otto (7) op een Vietnamese litho met de titel 'Circus'. “En ik heb thuis een pakhuis.”

Linde (10) zit lang te aarzelen tussen een abstract werk dat lijkt “op de plattegrond van een museum” en een schildering met een F-teken waarin ze een muzieksleutel kan herkennen. “Het is muziek en dat vind ik fijn.” De litho komt in haar kamer naast twee posters van hobo's te hangen, het instrument dat zij speelt.

De schildering met het F-teken is ook door Erik (17) aangeschaft. Hij ziet er op het eerste gezicht een gulden-teken in, maar hij heeft de tekening uitgekozen “omdat je er meer in kan zien”. Naomi (11) heeft een collage van een foto gekocht die “met plakband vastzit” en “waaroverheen een tekening is gekrast”. Haar broertje van zes jaar heeft een tekening met een kangoeroe uitgekozen. Die zou Naomi nooit kiezen. “Het is een echte kindertekening. Een tekening die kinderen ook kunnen maken”, zegt ze misprijzend.