Justitie wil commissionair onder curatele

AMSTERDAM, 27 OKT. Het openbaar ministerie wil een bewindvoerder laten benoemen bij het commissionairsbedrijf Leemhuis & Van Loon, dat wordt verdacht van beurshandel met misbruik van voorkennis en witwassen. Officier van justitie mr. H. de Graaff wil daarmee voorkomen dat medewerkers op het kantoor de illegale winsten kunnen wegsluizen.

De Amsterdamse rechtbank behandelde de zaak vanmorgen ongebruikelijk vroeg (08.00 uur) met de bedoeling vóor de opening van de Amsterdamse effectenbeurs een uitspraak te doen - wat niet lukte. Een dergelijk verzoek is een zeldzaamheid (dit is de tweede keer) en is nog nooit eerder ingediend voor een beurshandelaar. Justitie heeft hierover overleg gehad met het bestuur van de Amsterdam Exchanges (AEX), de eigenaar van de effectenbeurs.

Justitie heeft afgelopen vrijdag een directeur van Leemhuis & Van Loon en twee medewerkers aangehouden tijdens een grootscheepse operatie, waarbij tot in Zwitserland huiszoekingen zijn verricht en op de beurs administraties in beslag zijn genomen. Dit weekeinde zijn de arrestanten en een cliënt verhoord over de gevonden coderekeningen die duiden op witwassen en over de beursfraude, die naar vanmorgen bleek begin dit jaar heeft plaatsgehad. Volgens het OM is de 'politieke leiding' van de ministeries van Justitie en van Financiën vooraf op de hoogte geweest van het onderzoek, dat nu ongeveer een half jaar loopt.

“Als alles goed gaat zul je zien dat er meer zaken komen”, zei minister Zalm van Financiën gistermiddag in het tv-programma Buitenhof. “Het ligt in de logica der dingen dat je met meer onderzoek ook meer zaken ziet.” Zalm zei dat de beurs in de jaren tachtig het beeld ophield van een club nette mensen die de zaken zelf regelde, maar dat daaraan in de afgelopen kabinetsperiode door strengere regelgeving een eind is gekomen.

De voorgedragen bewindvoerder is mr. J. van Apeldoorn van het kantoor Nauta Dutilh, een ervaren curator en bewindvoerder. “Ons is gebleken dat buiten de directie de afwikkeling van de coderekeningen diep is geworteld in het personeelsbestand. Een bewindvoerder moet voorkomen dat degenen die achter de rekeningen zitten wegkomen met de winst. Ook in het belang van de gewone cliënten moeten hun transacties op een normale manier worden afgewerkt”, betoogde De Graaff vanmorgen voor de Amsterdamse rechtbank. De rechtszitting wierp iets meer licht op de complexe zaak, die vertakkingen zou hebben tot in Curaçao.

Pagina 15: Fraude ontdekt door tip bij Fiod

De zaak is aan het rollen gekomen nadat een anonieme tipgever dit voorjaar een verklaring had afgelegd bij de Fiod, de opsporingsdienst voor belastingfraude, over zogeheten 'front running'. “Als je weet dat institionele beleggers transacties gaan doen in een fonds, kun je een eigen positie innemen en later met winst verkopen”, lichtte De Graaff toe. Ook deze vorm van misbruik van voorwetenschap is verboden.

Het ging hierbij om handel in de fondsen Heidemij en Mogen, waarop in het laatste geval verlies werd geleden. De aankopen via - meestal NIB Strating - werden niet gedaan door Leemhuis & Van Loon zelf maar door een gelieerde maatschappij in Zwitserland met de naam Experta. Bij Experta was D. de G. de zogeheten Treuhand, gevolgmachtigde.

De tipgever wiens identiteit niet wordt onthuld duidde Leemhuis-medewerker Van der R. aan als de belangrijkste man bij deze frontrunnning. Van der R. is afkomstig van Brenca, een beleggingsmaatschappij van de familie Brenninkmeyer (C&A), die al heel lang een klant is van H. V., de gearresteerde directeur. Ook in de Brenca-tijd zouden er al omstreden transacties zijn verricht door Van der R., die vrijdag tweemaal is verhoord door de Fiod en vanmorgen als toehoorder in de zaal zat.

Volgens De Graaf heeft medewerker D. de G. dit weekeinde toegegeven dat er is gehandeld met misbruik van voorwetenschap. De Zwitserse bescheiden, die dit weekeinde in beslag zijn genomen, zouden dit bevestigen. Vanavond arriveren deze stukken in Nederland.

Justitie heeft gisteren gesproken met een met name aangeduide belegger achter een van de code-rekeningen, Vatos genaamd. “Een rekening met zeer verkeerd geld”, vindt De Graaff, ook al is de herkomst nog onduidelijk. Het gaat hier om een rekening mét een code, maar zónder een rekening, hetgeen volgens De Graaff “bijna niet kan”. De belegger zou bereid zijn om de 1,75 miljoen gulden uit Zwitserland te laten overkomen en aan Justitie te overhandigen.

Over de hoeveelheid code-rekeningen bestond vanmorgen enige verwarring. De officier houdt het op zestig stuks, de advocaat J. Pen op één met 15 subrekeningen. Volgens De Graaff - tijdens een schorsing - slaat het getal van de verdediging op het aantal van de Antilliaanse vennootschap ESC, maar “zijn er buiten ESC nog meer rekeningen”.

Leemhuis & Van Loon verzet zich hevig tegen een bewindvoerder, die “de economische doodstraf” van het bedrijf zou betekenen. Gisteren is er in plaats van H.V. een nieuwe directeur benoemd, F. van der Scheer, naast de - verplichte - tweede directeur H. L. Deze H. L. werd vanmorgen als verdachte aangemerkt en zal op termijn terugtreden.

Volgens Pen “is er geen begin van een verdenking” dat er strafbare feiten zijn gepleegd. De raadsman wees erop dat de code-rekeningen al niet meer bestaan en dat het Controlebureau van de beurs al eerder naar de rekeningen heeft gekeken zonder in te grijpen.

De rechtbank oordeelde vanmorgen dat zij nog te weinig inzicht had in de materie en verdaagde de zaak naar morgenochtend, als de Zwitsere stukken bekeken kunnen worden.