Een Faust, gegarneerd met bloed en uitwerpselen

Onlangs ging in Wenen Faust, geschreven door de Oostenrijker Gustav Ernst en geregisseerd door Theu Boermans van De Trust, in première. Publiek en critici reageerden welwillend, maar ook een beetje onzeker.

WENEN, 27 OKT. Seks en geweld - kijkt het Weense theaterpubliek daar nog van op? Jarenlang hebben Jelinek, Turrini en Schwab met deze combinatie op het publiek ingebeukt en nu zijn er duidelijk sporen van vermoeidheid zichtbaar. Seks en geweld zijn ook de belangrijkste ingrediënten van Faust, geschreven door de Oostenrijker Gustav Ernst en geregisseerd door Theu Boermans, artistiek leider van het toneelgezelschap De Trust dat eerder een Nederlandse versie uitbracht. De Oostenrijkse voorstelling ging op 18 oktober in het Weense Schauspielhaus in première.

In vergelijking met de Nederlandse enscenering is het stuk nog eens extra aangescherpt. De specifiek Weense eigenaardigheden, het rituele antifascisme van links en de problematische macht van de rechtse boulevardbladen worden breed uitgemeten. Publiek en critici reageerden welwillend maar ook een beetje onzeker.

In de zomer werd, naar aanleiding van een Spiegel-interview met Peter Turrini, al een heftige discussie gevoerd over de vraag of de linkse auteurs, allemaal rond de vijftig, eigenlijk nog iets te zeggen hebben. Turrini had verteld dat hij alleen nog maar schreef “om tussen een paar lekkere dijen terecht te komen” en geklaagd dat hem dat steeds slechter afging.

Ook Gustav Ernst is een linkse auteur en 51 jaar. Voor de recensenten was dat een waarschuwing en vooral Wolfgang Kralicek laat dat duidelijk blijken. Zonder omhaal bekent hij in de Falter het ergste gevreesd te hebben: een Faust in het huidige Wenen, gegarneerd met bloed en uitwerpselen à la Werner Schwab en Turrini-achtig proza, dat kan toch niet goed gaan? Maar Kralicek laat zich door zijn vooroordelen niet van de wijs brengen. Hij noemt de opvoering een eerste hoogtepunt in het nieuwe seizoen, overtuigend, intelligent en geestig, al is dat in de laatste plaats de verdienste van de auteur. Volgens Kralicek heeft vooral de regisseur het stuk boven de middelmaat uitgetild.

Toneelbeeld, regie en de prestaties van de acteurs worden in alle recensies zeer lovend besproken. Verrassend was de uitermate positieve reactie van de nogal conservatieve Presse. Recensent Barbara Petsch vindt Faust 'zeitgeistig und sinnlich'. Ook zij had twijfels ten opzichte van de tekst. Herinneringen aan Bernhard maar vooral aan Turrini's Tod und Teufel kwamen bij haar op, maar Boermans maakt van Ernsts 'pamflet' geslaagd theater. De recensent van de Salzburger Nachrichten is wat terughoudender en betwijfelt of deze Faust 'de werkelijk grote, hedendaagse Faust is' maar vindt de enscenering spannend en goed voor interessante discussies. Ronald Pohl, recensent van de Standard laat zijn irritaties de vrije loop. Hij heeft moeite met de '68-ers, met hun discussies, hun afrekeningen.

Volstrekt voorspelbaar reageerde de recensent van de Neue Kronen-Zeitung: schuimbekkend en druipend van morele verontwaardiging stelde hij zijn publiek, dat in de regel geen theaters bezoekt maar graag over de daar vertoonde schunnigheden praat, op de hoogte van al de 'viezigheid' die hij had moeten aanschouwen. Sinds dertig jaar plaatst de Kronen-Zeitung een blote meid op pagina vijf, maar naakt op het toneel is uit den boze. En niets raakt een Krone-recensent meer dan een man die zijn broek laat zakken.