'Dure Zonnebloemen vals'

ROTTERDAM, 27 OKT. Een van de Zonnebloemen-schilderijen van Vincent van Gogh (1853-1890) is vals. Het doek, in 1987 bij Christie's voor circa tachtig miljoen gulden gekocht door het Japanse concern Yasuda, is vrijwel zeker geschilderd door de Franse, zichzelf miskend voelende tekenleraar Claude-Emile Schuffenecker.

Dat beweert na anderhalf jaar onderzoek de Britse publiciste Geraldine Norman in The Sunday Times van gisteren. Norman is een van de velen in de kunstwereld die de authenticiteit van een groot aantal Van Goghs, te zien in musea in New York, Londen, Parijs en Amsterdam, betwijfelen. In juni dit jaar berichtte het Franse tijdschrift Vernissage al dat honderd Van Goghs, waaronder dit Zonnebloemen-schilderij, omstreden zijn. Een expert van het Van Gogh Museum liet deze krant toen weten dat de echtheid van datzelfde doek vaststond.

De gewraakte Yasuda-versie is een kopie naar de Zonnebloemen van de National Gallery in Londen, aldus Norman. De vervalser Schuffenecker, een gedesillusioneerde tijdgenoot van Van Gogh, maakte het kort na de dood van Vincent. In 1901 stelde een Parijse galerie het doek tentoon, samen met 65 andere Van Goghs, waarvan er nu elf vals zouden zijn.

Uit documenten, die Norman bestudeerde, blijkt nu dat de Parijse galeriehouder Leclercq een half jaar vóór die tentoonstelling in 1901 een van de bruiklenen die hij zou krijgen, de Zonnebloemen van de National Gallery, in Londen liet restaureren door Schuffenecker, die inmiddels ook andere, 'onvoltooide' Van Gogh-werken had afgewerkt. Zo kreeg Schuffenecker ter plekke ruim de tijd een kopie te schilderen, aldus Norman.

Over de herkomst van de Zonnebloemen-doeken is veel bekend. Van Gogh schilderde in 1888 kort voor de aankomst van zijn logé Paul Gauguin vier versies voor diens kamer in Arles. Er kwamen drie, vijf, twaalf en veertien bloemen op voor. Op verzoek van de enthousiaste Gauguin kopieerde Van Gogh in 1889 de schilderijen met twaalf en veertien bloemen. De eerste versie van veertien is in bezit van de National Gallery, de officiële Van Gogh-kopie is eigendom van Van Gogh Museum in Amsterdam. Over de vier oorspronkelijke doeken en de twee latere versies berichtte Van Gogh in zijn brieven. Over een zevende kopie, het derde doek met veertien bloemen, schreef hij geen letter.

Normans beweringen worden onderschreven door Tom Hoving, oud-directeur van het Metropolitan Museum in New York. Ook hij vindt het Yasuda-doek afwijkend 'modderig' geschilderd. De Parijse kunsthandelaar Alain Tarica, een vervalsings-expert, herkent er een schilder in die niet pasteus met verf kon omgaan, hetgeen Van Gogh juist wèl kon. Het Japanse concern Yasuda, dat met 37,5 miljoen gulden de nieuwbouw financiert van het Van Gogh Museum in Amsterdam, onthoudt zich van commentaar. Christie's ziet geen reden om aan de authenticiteit van het in 1987 geveilde schilderij te twijfelen.

Omdat met name in Frankrijk deze vervalsingen steeds weer aan de orde worden gesteld, exposeert het Musée d'Orsay volgend jaar alle Van Goghs en diens memorabilia die via Vincents arts en vertrouweling Paul Gachet in Frans museumbezit kwamen. Onder de acht doeken die via Gachets zoon in Musée d'Orsay belandden, zitten eveneens vervalsingen.

Norman beweert verder nog dat het Van Gogh Museum een sta-in-de-weg is bij verder onderzoek. Het onthoudt inzage in essentiële documenten. In het Van Gogh Museum was vanmorgen niemand bereikbaar voor commentaar.