Songs over hemel, hel en zondige verleiding

Concert: 16 Horsepower. Gehoord: 23/10 Effenaar, Eindhoven. Herhaling: Melkweg/Max 25/10, Doornroosje, Nijmegen 27/10, Oosterpoort, Groningen 27/11, Paard, Den Haag 30/11.

Zou er dan toch een God zijn? Als de ogen van zanger David Eugene Edwards van de Amerikaanse popgroep 16 Horsepower ten hemel schieten, kijk je onwillekeurig ook even naar boven: ligt daar de verklaring van de intensiteit van de muziek van de groep, verklaart de bemoeienis van een hogere macht die momenten waarop de muzikanten samen boven zichzelf uitstijgen?

Je kunt ook een aardser reden bedenken. 16 Horsepower heeft een bijzondere, eigen muzikale visie, die traditionele Amerikaanse muziek combineert met elementen uit moderne alternatieve rock. Folk en country (en in mindere mate blues en gospel) klinken sterk door bij de groep, maar de venijnige elektrische gitaren laten het een stuk heftiger klinken dan de oude folk- en countryplaten.

Het vijftal gebruikt naast de gebruikelijke popinstrumenten gitaar, bas en drums ook ouderwetser instrumenten als een banjo, een staande bas, een cello, een viool en een trekharmonica. Het zijn prachtige, oude en verweerde exemplaren, die elk hun eigen lange geschiedenis meebrengen.

De gitaristen spelen vaak slide-gitaar: het zinderende effect van het heen en weer bewegen van een buisje over de snaren, door Ry Cooder ooit zo prachtig gedemonstreerd op de soundtrack van Paris, Texas.

Het gebruik van die ouderwetse instrumenten zou niet meer dan curieus zijn als het niet zo goed paste bij de sterke songs van de groep. De basis voor de meeste liedjes is een door bas en drums ingezette, slepende cadans, die samen met een simpele, sterke melodie van gitaar en zang een broeierige spanning oproept. In uitbundige, scherpe uithalen wordt die spanning zo nu en dan ontladen. Edwards' krachtige stem trilt van de hevige emoties die bezit van hem nemen: angst, wanhoop, woede. Zingend, roepend en jammerend klinkt hij als een bezeten mens.

Maar niet bezeten door de duivel: Edwards is diep gelovig. Niet dat hij een predikant is die zijn publiek probeert te bekeren; hij zingt eerder over zijn twijfels, zondige verleidingen, liefde, levensvragen, de hemel en de hel. De beelden die hij gebruikt in zijn teksten zijn vaak duidelijk religieus getint: 'Your eyes are as empty as my Saviour's tomb', zong hij bijvoorbeeld donderdagavond.

“Jullie zijn aardiger voor ons dan wie ook”, zei Edwards tussen twee nummers door tegen de volle Effenaar in Eindhoven, en het was duidelijk dat hij met 'jullie' het Nederlandse publiek in het algemeen bedoelde. Vorig jaar werd het debuut van 16 Horsepower, Sackcloth 'N' Ashes, hier goed ontvangen, en trokken optredens steeds meer mensen.

Het onlangs verschenen album Low Estate heeft die status nog verder versterkt, terwijl buiten ons land de belangstelling voor de groep niet overhoudt. Opvallend in de Effenaar was dat niet alleen de oudere serieuze popliefhebbers, de voor de hand liggende doelgroep van de band, er op af waren gekomen, maar ook een redelijk aantal tieners. Blijkbaar is de muziek krachtig en universeel genoeg om verschillende leeftijdsgroepen aan te spreken.

Het zijn wel de ernstiger tieners die graag naar 16 Horsepower luisteren. Edwards lacht of glimlacht geen moment voor, tijdens of na zijn liedjes, waarin een plechtige sfeer overheerst. Alleen sommige uitbundige country-liedjes hadden iets feestelijks, dat aan sommige bezoekers cowboykreten ontlokte: 'Yiiiiieeeehaaa!' Echt vrolijk werd het daarmee nog niet: een gezellige square dance zou ongepast zijn geweest.