Pronk miskent het belang van de VN

Over het bezoek van minister Pronk aan Congo schreef Dirk Vlasblom in NRC Handelsblad van 21 oktober onder de sprekende koppen 'Pronk: blunders VN in Congo' en 'Pronk geeft steun aan Afrikaanse kritiek op VN'. Daarbij past enig commentaar. Eén van Pronks oogmerken bij zijn bezoek aan president Kabila was kennelijk het doorbreken van de impasse die ontstaan was rond het team van de VN dat een onderzoek moest instellen naar de massamoorden die waarschijnlijk in Oost-Congo hebben plaatsgevonden.

Kabila heeft dit onderzoek tegengehouden. Pronk toont daar begrip voor en Vlasblom meldt uitgebreid de Afrikaanse kritiek op de VN.

Veel van die kritiek is terecht. Maar onjuist is de beschuldiging dat er niet eerder onderzoek is gedaan naar de massamoorden onder Tutsi's. De Commissie voor de Rechten van de Mens benoemde al in 1994 de Chileense jurist Garreton tot speciaal rapporteur voor Zaïre. In zijn rapporten heeft hij in klemmende termen gewaarschuwd voor de etnische uitbarstingen.

Wat Kabila betreft, hij weigerde eerder dit jaar medewerking te verlenen aan een door de VN Commissie voor de Rechten van de Mens ingestelde onderzoeksmissie. De secretaris-generaal van de VN heeft toen een ander onderzoeksteam benoemd. Dat zou men als een ondermijning kunnen zien van het gezag en het mandaat van de eerste onderzoeksmissie, al kan men begrip hebben voor de overweging dat het onderzoek hoe dan ook moet plaatshebben, mits onpartijdigheid en objectiviteit gewaarborgd zijn.

Dat Kabila echter ook dit tweede onderzoeksteam tot nog toe heeft belet zijn werk te doen, pleit niet voor hem. Er valt kennelijk veel te verbergen. Of moeten wij aannemen dat, zoals Pronk aanduidt, Kabila onvoldoende inzicht heeft in de werking van internationale organisaties?

Tenslotte. Ondanks ontoereikende financiële en personele middelen beschikt de VN Commissie voor de Rechten van de Mens over een uitgebreid arsenaal van toegewijde rapporteurs en onderzoekers die veelal een voor machthebbers onwelgevallige horzelfunctie vervullen. Uit de ervaringen en adviezen van deze deskundigen wordt door de politiek, in de VN en daarbuiten, veel te weinig lering getrokken. Hun boodschap is kennelijk niet erg welkom. Nederland moet dit werk niet alleen ondersteunen, maar ook politiek relevant maken.