Onderzoek wijst uit ...

U it de jaren dat ik werkte bij een universiteit herinner ik me vooral dat er veel, heel veel vergaderd werd. De meeste tijd ging verloren aan de bijeenkomsten van de vakgroep. Erg productief waren die niet en dat had onder meer te maken met het optreden van een collega. Wat er ook op het gebied van onderwijs of onderzoek aan voorstellen werd ingebracht, ze verdienden in zijn ogen niet beter dan de prullenmand.

Zijn argument was steevast dat onderzoek had uitgewezen dat. De ene keer dat de voorgestelde onderwijsinhoud niet deugde, de andere keer dat de aanpak anders moest, of dat het geplande onderzoek elders al was gedaan.

Omdat ik nog jong was en het leven mij nog veel moest leren, maakte het argument 'onderzoek heeft uitgewezen dat' aanvankelijk diepe indruk op mij, te meer daar mijn keuze om bij een universiteit te gaan werken was ingegeven door de mogelijkheid om zelf onderzoek te gaan doen. Geleidelijk kreeg ik in de gaten dat de kennis waar mijn collega zich op beriep zich beperkte tot van horen zeggen of het lezen van summaries en vaak zelfs dat niet eens. Als ik de bron waar hij zich op beriep natrok, bleek het artikel over net iets anders te gaan of andere uitkomsten te geven dan hij beweerde. Wanneer ik dat bij een volgende gelegenheid naar voren bracht, bleek er sprake te zijn geweest van een kleine vergissing en werd ik bedolven onder namen en artikelen die zijn eertijdse bewering wel degelijk zouden staven. Of de anderen daarbij eerbiedig keken of zich geneerden, heb ik nooit kunnen achterhalen; wel was duidelijk dat ik, door het wetenschappelijk gehalte van een collega in twijfel te trekken, spotte met het streven de schone schijn van kwaliteit van de vakgroep hoog te houden.

Onderzoek zou hebben uitgewezen, zo heeft u onlangs kunnen lezen, dat klassikaal rekenonderwijs betere resultaten oplevert dan geïndividualiseerde vormen van werken. Dat heeft veel reacties opgeroepen en ik denk dat bij menige ouder de vraag is opgekomen of ze het wel goed doen op de school van hun kind. Nu is dat een vraag die je als ouder jezelf altijd moet stellen, en als dat het effect is van dat onderzoek heeft het ruimschoots zijn nut bewezen. Blijft de vraag of klassikaal rekenonderwijs beter is. Gemiddeld misschien wel, maar dat zegt weinig over de kwaliteit van het onderwijs van uw kind. Dat zit namelijk niet in een gemiddelde klas, maar in een heuse groep met een levensechte meester of juf.

Bij het testen van leerlingen is het mij in het verleden opgevallen dat leerlingen van Montessori en vergelijkbare onderwijsinstellingen waar weinig klassikaal wordt gewerkt, vaak opvallend goede of juist opvallend slechte resultaten behalen. Ik denk dat de kwaliteit van dergelijke vormen van onderwijs sterk afhankelijk is van de docent en dat onkunde of gemakzucht daar meer dan gemiddeld ernstige gevolgen zal hebben.

Terwijl ik hierover mijn gedachten laat gaan, val ik via mijn autoradio in een interview met een meneer die werkt bij een universiteit en vertelt dat onderzoek heeft uitgewezen dat het geen zin heeft het verkeersgedrag te controleren door middel van camera's. Het helpt alleen als er wordt aangehouden en meteen verbaliseerd. “Lik op stuk-beleid, inderdaad”, beaamt hij tegenover de interviewer.

Ik beluister dit, rijdend op een zesbaans autoweg, waar iedereen zich angstvallig houdt aan de voorgeschreven maximumsnelheid van 100 kilometer. Later hoor ik dat op het weggedeelte met camera's werd gecontroleerd.

Inmiddels heeft het leven mij geleerd dat wie zich beroept op onderzoek meer dient gewantrouwd dan mensen die ergens gewoon een mening over hebben, want die hebben in het algemeen zelf nagedacht.