Lobby van verzekeraars scoort punt bij De Grave

ROTTERDAM, 24 OKT. “De persoon van de staatssecretaris is een andere dan een jaar geleden, maar het kabinetsbeleid kan toch niet anders zijn?”. De verbazing in de wereld van de pensioenfondsen, de beheerders van zo'n 700 miljard gulden pensioengeld, over een nieuwe, wettelijke afbakening van activiteiten van verzekeraars en pensioenfondsen is groot.

Terwijl de grote financiële conglomeraten ongehinderd allianties aangaan met uitvoerders van sociale verzekeringen, zoals ING deze week met Sociaal Fonds Bouwnijverheid, wil het kabinet nieuwe regels opstellen in een ander segment van de samenklonterende financiële bedrijfstak.

Staatssecretaris De Grave, die sinds een jaar op Sociale Zaken onder meer verantwoordelijk is voor pensioenzaken, kondigde het kabinetsplan deze week aan. De verbazing onder de pensioenfondsen is extra groot, omdat hun werkterrein juist enkele maanden geleden werd verruimd. Het voorschrift dat een werkgever tenminste de helft van de premie moet betalen wil een pensioenproduct ook een produkt van een pensioenfonds zijn, is geschrapt. Nu is het voldoende dat de pensioentoezegging voortvloeit uit de arbeidsrelatie van de werknemer. Op deze manier kregen de fondsen bijvoorbeeld ruimte om het WAO-gat te financieren.

De verwachting - ook onder de pensioenfondsen zelf - was dat hun ondernemerslust op korte termijn gering zou zijn. De Grave maakt nu duidelijk dat het te hard gaat en dat de verzekeraars, de tegenstrevers van de pensioenfondsen, beginnen te morren. De staatssecretaris zou met name geschrokken zijn van verschillende innovaties die bij pensioenfondsen nog in de pijplijn ziitten.

De lobby van de verzekeraars heeft een punt gescoord. De verzekeraars proberen al jaren om de lucratieve pensioenmarkt verder te penetreren. Nederlanders betalen via belastingen en premies voor de AOW, de basispensioenvoorziening. Via hun werkgever spaart vervolgens nog bijna drie kwart voor een aanvullend pensioen. Zelfstandigen hebben daarnaast eigen fiscale regelingen en voor de negen procent van de bevolking die geen aanvullend pensioen heeft, wil De Grave ook iets gaan regelen, kondigde hij onlangs aan. Bovenop deze aanvullende pensioenen kan iedereen die dat wil zelf nog extra sparen, bijvoorbeeld door een koopsompolis bij een verzekeraar aan te schaffen.

De populariteit van het pensioen bij de werkgever is afgedwongen: in de meeste grote(re) bedrijven en bedrijfstakken zijn werkgevers verplicht aangesloten bij een pensioenfonds of hebben zij zelf een pensioenregeling bij een verzekeraar afgesloten. De verplichte aansluiting bij een pensioenfonds, dat gezamenlijk wordt bestuurd door werknemers en werkgevers, moet voorkomen dat werkgevers in een bedrijfstak met elkaar gaan concurreren op loonkosten. Wie geen pensioenregeling treft kan zijn werknemers aanzienlijk meer loon uitbetalen dan wie het niet doet.

Deze verplichte aansluiting van werkgevers is de verzekeraars al jaren een doorn in het oog. Zij willen hun deel van de koek van de pensioenmarkt vergroten. Hun inzet is opnieuw: afschaffen van de verplichtstelling, zodat werkgevers ook bij verzekeraars hun pensioen kunnen laten uitvoeren. Het kabinet wil werkgevers wel meer ruimte geven om uit de verplichte regelingen te stappen, bijvoorbeeld als de rendementen op de beleggingen in het verplichte pensioenfonds jaren achter elkaar achterblijven.

Veranderingen in het pensioensysteem verlopen traag. De eerste proefballon van het kabinet, om in het kader van de operatie Marktwerking en deregulering de pensioenregeling van vrije beroepen (zoals huisartsen) te wijzigen, stuitte deze week in de Sociaal Economische Raad op verschillende cruciale punten op tegenstand van de sociale partners.

Waar wil De Grave hu heen? Hij noemde deze week twee wezenskenmerken voor de pensioenfondsen die hen onderscheiden van verzekeraars: collectiviteit en solidariteit. Als de fondsen op die manier een afgebakende basisregeling bovenop de AOW uitvoeren, kan De Grave meer ruimte bieden voor individuele regelingen. Die kunnen door commerciële verzekeraars worden aangeboden, maar ook door verzekeraars die eigendom zijn van pensioenfondsen.

Het kabinet komt snel met een wetsvoorstel om het werkterrein van pensioenfondsen en verzekeraars strikt af te bakenen. De verbazing bij de fondsen is groot.