Levenslied

Gisteravond gekeken naar Levenslied, een praatprogramma van de NCRV waarin dit keer Rob Oudkerk en Hans Böhm tegenover elkaar zaten. Rob Oudkerk is parlementariër, huisarts en bekende Nederlander. Hans Böhm is schaker (72ste op de Nederlandse ranglijst), televisiekomiek en bekende Nederlander. Een gespreksleider heeft dit programma niet. De partners moeten elkaar aan de praat houden als twee trappers van een fiets.

Oudkerk opende de schermutselingen met een directe vraag: “Zeg, Hans ben je wel eens ergens bang voor?”. Nee, dat was Hans niet, die was nergens bang voor, hoewel, hij was natuurlijk weleens bang voor de dood. Oudkerk knikte en nu bleek dat hij zijn openingsvraag alleen maar had gesteld om uit te leggen dat hij zelf wel degelijk ergens bang voor is. En zo kregen wij in een mum van tijd te horen dat: 1.) Oudkerks moeder ziek is; 2.) dat hierbij schuldgevoelens in het spel zijn; 3.) dat Oudkerks vader een van de voorzitters is geweest van de Joodsche Raad; 4.) dat Oudkerks vader in die functie mede verantwoordelijk is geweest voor de deportatie van een groot aantal joden, maar dat zijn zoon vindt dat zijn vader naar beste geweten heeft gehandeld; 5.) dat de meeste ziekten wel een psychische component hebben.

Intussen bleek Hans Böhm goed op de hoogte van Oudkerks kwelgeesten uit het verleden en om bij de kijker het gevoel van authenticiteit te vergroten werd ook nog een staatsiefoto getoond van de leden van de Joodsche Raad. Kijk, daar heb je Oudkerks vader. We begrepen nu ook dat alles goed was voorbereid. Misschien hadden de gesprekspartners eerst een keer geoefend, onder leiding van de redactie. Dat is logisch, want met het oog op de beperkte tijd moeten al die emoties worden gecomprimeerd. Het hele programma duurt van 23.27 uur tot 23.57 uur, precies een half uurtje. In die tijd moet Hans Böhm ook nog iets persoonlijks hebben verteld en moet er ook nog een opgewekt woord zijn gevallen, want per slot is dit NCRV.

Wat beweegt Oudkerk om zo breeduit met zijn sores op de televisie te gaan? Hoopt hij de wereld te verbeteren of wil hij stemmen winnen? Doet hij nog een laatste poging om zijn moeder toe te spreken, of wil hij met zijn vader in het reine komen? Op zichzelf zijn dat respectabele ambities, maar op de een of andere manier maakt een half uurtje televisie die ambities troebel. Misschien komt het omdat je achter de contouren van een zieke moeder en in de schaduw van een tragische vader toch de ijdelheid blijft zien van de bekende Nederlander die dit allemaal in het openbaar mag vertellen.

Wim de Bie, die over al die programma's het boek Different Koek! schreef, meent dat hier een totale devaluatie van emoties en gevoelens plaatsvindt. De afspraak is om een heel leven in tien minuten te vangen. Vragen uit oude interviews worden gerecycled en als het even kan moet de geïnterviewde in de hem toegestane tijd ook dezelfde emoties weer recyclen. Het meest verwonderlijke is nog dat alle partijen hiermee akkoord gaan. Zo had ik bepaald niet het idee dat Oudkerk daar met tegenzin zat te kouten over het oorlogsverleden van zijn vader. Gebrek aan sjoege zou je denken en ik probeerde mij voor te stellen (daar ben ik nu bang voor) dat Oudkerk na afloop ook zijn moeder heeft opgebeld: “En mam, hoe vond je het?”

Vroeger placht men te zeggen dat niets gekker is dan de werkelijkheid, maar in reality-tv lijkt het erop dat men de fictie te hulp heeft geroepen om de werkelijkheid toch nog gekker te maken. Different Koek!, schrijft VN deze week, is meer dan alleen een persiflage op een man die jarenlang door zijn aap werd misbruikt, op een ex-transseksueel die zich weer tot een man liet ombouwen en op een rolstoeler die de Mont Blanc beklom.

Persiflage? Ik kan Wim de Bie vertellen dat die rolstoeler ook in het echt bestaat. Ik zag hem in Amerika op de televisie. Daar beklom hij in zijn rolstoel weliswaar niet de Mont Blanc, maar wel een van de hoogste toppen van de Rocky Mountains. Door andere alpinisten werd zijn rolstoel langs de flanken omhoog gehesen. Zijn taak bestond eruit het touw goed vast te houden en af en toe een stalen pin in het gesteente te slaan. Tijdens zijn vakantie maakte hij een rondgang langs de talkshows.