Op sagensafari door de Achterhoek; Witte wieven rond Winterswijk

De Sagensafari door Achterhoek/Münsterland (inl 026-3333100) of Twente/Bentheim (inl 0546-818767) is een individuele dagtocht per auto (eventueel motorfiets) aan de hand van twee geluidscassettes. Deze zijn te koop bij een groot aantal VVV's, hotels, campings en bungalowparken in Gelderland en Overijssel voor ƒ 39,90, incl een sagensafariboek, excl verzendkosten. Ook is voor ƒ 7,50 (excl verzendkosten) een kenningsmakingscassette verkrijgbaar (inl 0575-519355). Voor inl/boeking van de meerdaagse sagensafari Twente: 0546-828345

Halverwege de rit, na een bord uiensoep in het Duitse stadje Vreden, zet ik de cassetterecorder in mijn auto weer aan en hoor ik Willem de Ridder zijn nieuwste instructie geven: “Rij richting Passagier.” Ik denk even aan een plaatsje van die naam (vandaar de hoofdletter), maar Willem bedoelt - zoals hij in het begin omstandig heeft uitgelegd, dus ik had het kunnen weten - de kant van de passagier, dat wil zeggen: rechtsaf. Volgens Willem weten veel mensen het verschil niet tussen links en rechts en daarom is rechts bij hem de kant van de passagier en links de kant van het stuur. “Of stuurboord, zoals ze op een schip zeggen.” Daar slaat hij de plank even mis, want ik weet niet beter of stuurboord is rechts.

Verwarrend voor zeelui die nu eens niet varen maar, net als ik, de Sagensafari rijden. Er zijn twee grensoverschrijdende mogelijkheden: één door het achterste deel van de Achterhoek en het Duitse Münsterland en één door een stukje Twente en het graafschap Bentheim. Ik kies de eerste, beginnend en eindigend bij hotel Onland in Meddo (gemeente Winterswijk), circa vijf uur lang (inclusief bezoekjes te voet aan bezienswaardigheden) en onder leiding van Willem de Ridder, die via twee cassettebandjes als gids optreedt.

Deze oeroude streek schijnt zich uitstekend te lenen voor sagensafari's en wie mocht twijfelen, wordt door Willem continu uit de droom geholpen. Alles heeft hier een mysterieuze achtergrond. Raadselachtige lichtjes, demonen, heksen, witte wieven en andere geesten, ze dansen, dartelen of sluipen ook heden ten dage lustig rond bij verborgen bronnen of moerassen waarin kastelen zijn weggezakt. De pogingen tot betovering of het bezorgen van kippenvel zijn legio in een landschap dat al gauw beeldschoon of sprookjesachtig heet. “Alsof u voortglijdt in een fata morgana.”

Maar hoezeer Willem ook zijn best doet en hoe gedetailleerd zijn aanwijzingen ook zijn, ik raak ten minste twee keer het spoor bijster. Dat moet aan mezelf liggen, mijn gestuntel met apparatuur zal wel nooit meer genezen, waar nog bijkomt dat een retourspoel op mijn simpele recorder ontbreekt, zodat ik Willem niet even kan terughalen. Of komt het misschien door die stem? 'Meesterverteller' heet hij in de VVV-folders. Ik kan maar moeilijk wennen aan zijn rollende r en uitgerekte g. “U nadert nu een voorrrrangswegggg.” Verder ben ik zo stom het toestel aan te laten als het uit moet. Willem adviseert dit soort pauzes bij onvoorzien oponthoud, bijvoorbeeld als de safariganger niet langs een tractor kan komen. Ik hang ter hoogte van Groenlo ongeveer een kwartier achter Bennie's Zuivelservice, die zich stapvoets voortbeweegt. Mijn moderne variant van de bloedkoets, die volgens de overlevering nog altijd door de Achterhoek rijdt.

Maar laat ik niet klagen. Dankzij de meesterverteller zie ik kans een fraai barok kerkje in Zwillbrock te bezoeken, vooral van binnen de moeite waard. Alsook het nabijgelegen Zwillbrocker Venn, waar een smal bospad naartoe leidt. Een observatiehut biedt uitzicht op een plas, die het domein is van vele soorten watervogels. Er leven ook flamingo's , maar die exoten zijn inmidddels ter overwintering naar de Oosterschelde vertrokken. Wilde flamingo's, zoals Willem beweert? Verwilderd zou ik zeggen, want ze moeten uit dierentuin of vogelpark ontsnapt zijn.