De burgerlijke stand van Blijdorp

Een giraffe doet 's nachts slechts tien hazeslaapjes van vier minuten. En hoe opereer je een vis met een gebroken kaak? Wie meegaat met een van de rondleidingen door 'Blijdorp achter de schermen' kijkt voortaan heel anders naar aapjes. De dierentuin als medisch, wetenschappelijk en culinair bedrijf.

'Blijdorp achter de schermen' kent verschillende programma's. Behalve de entree zijn er geen kosten aan verbonden. Dit geldt niet voor het avondvullende programma 'Blijdorp by Night' waar een heel diner bij inbegrepen is. De rondleidingen duren ongeveer twee uur en worden gehouden in de periode sept. t/m mei op zaterdag, woensdagmiddag en zondagmorgen. Inl en res ma t/m vr 9u30-16u30, tel 010-4431456.

Het is een drukte van belang bij de burgerlijke stand van Diergaarde Blijdorp. Er zijn twee kangoeroes en twee zwartvoetpinguïns geboren en twee cichliden gestorven. De burgerlijke stand van de Rotterdamse dierentuin is gevestigd in het laboratorium. Daar worden de ontwikkelingen binnen de Blijdorp-populatie van zo'n 4000 dieren nauwkeurig bijgehouden. Behalve de computers met de gegevens over het dierenbestand staan er rijen microscopen en pipetten opgesteld, gereed voor mest-, bloed- en bacteriologisch onderzoek. De op sterk water gezette lint- en spoelwormen zien er griezelig uit.

Aan een lange tafel buigt een dierenarts zich over een opengesneden vis om de doodsoorzaak van het vanochtend gestorven dier vast te stellen. Er geldt een strikt protocol voor overleden dieren. Hoe groot of hoe klein ook, eerst wordt sectie op het dier gepleegd. Daarna wordt gekeken of het sterfgeval educatief materiaal oplevert. Als ook de natuurmusea geen belangstelling voor het stoffelijk overschot tonen, eindigt het kadaver bij een destructiebedrijf.

Wie meegaat met een van de rondleidingen door 'Blijdorp achter de schermen' kijkt - geholpen door de verhalen van de vrijwilligers die deze rondleidingen geven - voortaan met heel andere ogen naar deze samenleving van dieren, bezoekers, verzorgers en wetenschappers. Ik denk dat ik aan een volgend bezoek - wanneer ik gewoon voor de lol aapjes kom kijken - een licht schuldgevoel zal overhouden.

Bezoekers mogen tijdens de tocht ook een blik werpen in de operatiekamer, gewoonlijk 'verboden toegang voor onbevoegden'. “Een gorilla of tijger kan hier nog naar binnen”, aldus vrijwilligster Lisette van der Veeke, “maar dieren van het formaat olifant moeten in hun eigen verblijf worden behandeld.” Een arts in een diergaarde moet de nodige creativiteit bezitten. Want hoe opereer je bijvoorbeeld een murene die tijdens een gevecht met een haai een gebroken kaak heeft opgelopen? “Na de vis te hebben verdoofd”, vertelt Van der Veeke, “heeft de arts hem uit het aquarium gehaald en in een met zout water gevulde pvc-buis van ruim een meter lang gelegd. Alleen het te opereren gedeelte van de murene stak eruit.”

De verzorgingsrondleiding is slechts een van de programma's van 'Blijdorp achter de schermen'. Het meest gevraagd is 'Blijdorp by Night'. “Tot en met februari volgeboekt”, zegt de gids. “Tijdens dit nachtelijk avontuur wordt gekeken naar het slaapgedrag van dieren. Een giraffe doet bijvoorbeeld 's nachts slechts tien hazeslaapjes van vier minuten. Meestal blijft het dier daarbij gewoon overeind staan. De apen bezoeken we 's avonds nooit. Die vertonen hetzelfde slaapgedrag als mensen. Als we ze tijdens hun nachtrust zouden storen zouden die de volgende dag heel chagrijnig zijn.

De aanwezigheid van het publiek kan ook overdag invloed op het gedrag van dieren hebben. Stokstaartjes vinden het bijvoorbeeld juist leuk wanneer ze aandacht krijgen, kuifherten trekken zich liever tussen de struiken terug. Uiteraard hebben dieren ook gewoon lak aan al die bezoekers. Van der Veeke: “Zo stond ik eens voor de ijsberen. 'Kijk, ze zijn aan het paren!', riep een van de jeugdige bezoekers. 'Dat kan niet, Blijdorp is een nette dierentuin', sprak een oude dame de jongeling met grote stelligheid toe.”