'De tuin van Engeland wordt bezoedeld'

Honderden uit Tsjechië en Slowakije gevluchte Roma ontmoeten in Groot-Brittannië slechts vijandigheid. “Schop ze eruit”, schreef de tabloid The Sun.

MARGATE, 22 OKT. Ze spreekt maar twee woorden Engels. 'Asylum'. Wat asiel betekent. En 'problems' - problemen. Met die woorden strooit ze kwistig. “Problems”, zegt Zusana Gaziova, wijzend op het voormalige bejaardenhuis Millmead in Margate waar ze tijdelijk is gehuisvest, een onderkomen dat twee maanden geleden werd gesloten omdat de verwarming niet werkte. “Problems”, herhaalt ze als ze met een wijds gebaar haar vier kinderen voorstelt die naast haar op de stoep voor het bejaardenhuis zitten. Ze kijken ernstig alsof er over hun lot wordt beschikt. Tegen elkaar aangedrukt, naar de oktoberzon gericht, rillen ze in hun afgedragen kleren, ondanks de deken die hen half bedekt. “Problems”, zegt ze opnieuw als ze een bewogen betoog houdt in een bont mengsel van talen. Ze heeft het over de boze buitenwereld die het altijd en overal op Roma (zigeuners) voorzien heeft, de verschoppelingen van Europa. Maar het is niet duidelijk of ze het heeft over het alledaags racisme waarvoor ze Slowakije ontvlucht is, of over de vijandigheid waarmee ze in Groot-Brittannië ontvangen is.

Zusana Gaziova is één van de ruim tweehonderd Roma uit Tsjechië en Slowakije die de afgelopen vijf dagen politiek asiel hebben aangevraagd in Dover. De plaatselijke autoriteiten spreken van een crisissituatie. “Het verzadigingspunt is bereikt”, zegt Terry Birkett, voorzitter van de districtsraad van Dover. “We hebben niet de middelen en niet de voorzieningen om grote groepen vluchtelingen op te vangen.” In een gesprek met de staatssecretaris voor immigratie, Mike O'Brien, heeft hij vanmorgen om regeringssteun gevraagd.

Ingezonden brieven in het lokale weekblad getuigen van angst en sluimerende vreemdelingenhaat onder de bevolking. Roma worden uitgemaakt voor “profiteurs” en “bedriegers”. Ouders hebben al gedreigd hun kinderen van school te nemen “als die nog langer door dat zigeunertuig overspoeld worden”. Dover beleeft economisch donkere tijden sinds de komst van de Kanaaltunnel de veerdiensten zwaar heeft getroffen. De 30.000 bewoners voelen zich door de toevloed van Roma nog eens extra bedreigd.

Britse boulevardbladen zijn de stem van het volk als ze een 'Invasie van klaplopers' melden. Vroeger verzamelden zich alleen maar meeuwen boven de krijtrotsen van Dover, verklaarde de grootste Britse sensatiekrant The Sun gisteren in een hoofdredactioneel commentaar. Nu is er een “kudde Oosteuropese zigeuners neergestreken die bedelt om baar geld.” Onder de kop 'Schiet op en schop ze eruit' noteert het blad dat “zelfs goed opgeleide Tsjechen zeggen dat de zigeunerbevolking lui en oneerlijk is”.

Op de Folkestone Road in Dover die voor de Roma als ontmoetingsplaats fungeert, worden ze voortdurend door misprijzende blikken gevolgd. “Ik snap niet dat ze dat volk zomaar binnen laten”, verwoordt Sue Doyle de verontwaardiging van veel stadsgenoten. “Ze komen hier alleen maar voor de sociale voorzieningen. Waarom moet Groot-Brittannië als het opvangcentrum dienen voor Europa? Ons asielbeleid is veel te liberaal.”

Elisabeth Celczynka, die in immigratiezaken als advocaat voor asielzoekers optreedt, zegt dat het “onzin” is om het Verenigd Koninkrijk af te schilderen als paradijs voor vluchtelingen. Duitsland verwerkte vorig jaar meer dan veertig keer zoveel asielzoekers als Groot-Brittannië. Het Verenigd Koninkrijk kwam in 1996 niet verder dan 13.000 aanvragen. Eenderde minder dan het jaar daarvoor omdat de Conservatieve regering uitkeringsrechten voor asielzoekers drastisch had beperkt.

Celczynka vergelijkt het aantal van de paar honderd Roma in Dover met de 14.000 vluchtelingen uit Nigeria die Groot-Brittannië de laatste vier jaar probleemloos heeft verstouwd. Ze zegt dat “het gebral over crisis en invasie” alleen ontstaan kon omdat het Roma betreft. “Kent, de tuin van Engeland, wordt bezoedeld. Van dat soort sentimenten krijg ik een vieze smaak in de mond.”

Niet de tolerante Britse samenleving, niet het liberale asielbeleid, niet het grootmoedige uitkeringsstelsel hebben de Roma naar Groot-Brittannië gelokt, maar een programma op de Tsjechische televisie waarin Kent als lustoord voor getergde Roma werd geportretteerd. De metselaar Ladislav Scuka vertelde op 30 september in de documentaire dat hij in Dover als een verloren zoon werd verwelkomd, dat hij een hotelkamer en een royale uitkering kreeg, dat hem voor zijn kinderen de keuze uit een keur van scholen werd geboden. Hij prees ook de voorkomendheid van de Britse autoriteiten die niet eens naar zijn strafblad informeerden. In Praag was hij altijd behandeld als derderangs burger. Zijn dochter had niet meer naar school gewild omdat ze altijd werd uitgescholden voor 'zigeuner' of 'nikker'. Scuka kon iedere moegestreden Rom aanraden om zijn boeltje te verkopen en per bus naar Londen te gaan.

Een soortgelijke documentaire over Canada anderhalve jaar geleden leidde tot een uittocht van Tsjechische Roma. Maar die weg is begin deze maand afgesloten doordat de Canadese regering een visumplicht voor Tsjechen introduceerde. Sindsdien dreigt de exodus zich naar Groot-Brittannië te verleggen. Al 600 Roma hebben de laatste drie maanden asiel gevraagd in Dover. Die schare is de afgelopen week met eenderde gegroeid.

De Britse regering heeft de afgelopen dagen in samenwerking met de Slowaakse autoriteiten geprobeerd om de toevloed te keren. Keith Ferris, vice-voorzitter van de District Council, kreeg volop de gelegenheid via de Slowaakse radio en televisie om potentiële Engelandvaarders te ontmoedigen. “U heeft hier niets te zoeken. Er is hier geen seizoensarbeid en geen plaats om te wonen. U hoort in Slowakije thuis.”

“Wij horen nergens thuis”, zegt Zerife Dzitid, op de stoep voor het voormalige bejaardenhuis in Margate. Ze vertelt dat de levensomstandigheden van de 800.000 Roma in Tsjechië en Slowakije sinds de val van de Berlijnse Muur drastisch zijn verslechterd. Ze spreekt over de torenhoge werkloosheid onder Roma, over de groeiende discriminatie die op sommige plaatsen in geweld en vervolging geculmineerd is. “In Košice hebben ze me bij herhaling uit de bus gesmeten. Vrienden werden met een brandbom bestookt.”

“Ik ben vreselijk naïef geweest”, zegt Dzitid, die anderhalve maand geleden “met tranen in de ogen” naar de begrafenis van prinses Diana in “dat land van compassie” heeft zitten kijken. “Ik heb oprecht geloofd dat we in Groot-Brittannië welkom zouden zijn.”